HELFÖRIN
Birtist í helgarblaði Morgunblaðsins 19/20.09.26.
Má læra af sögunni? Það væri aðeins á færi fárra útvaldra að gera það, taldi Adolf Hitler, ”næmi fjöldans” væri ”mjög takmarkað” , en ”getan til að gleyma gífurleg.” Þannig orðaði hann það í ritinu Mein Kampf, og margfræg eru ummæli eignuð öðrum nasistaforingja, Joseph Göbbels, að komast mætti upp með allt, bæði satt og logið, bara ef því væri nógu staðfastlega haldið fram. Þá endaði það sem sannleikur.
Annar maður, allt annarrar gerðar, segir annað, Bretinn Laurence Rees, höfundur bókarinnar Helförin. Þaðan hef ég tilvitnunina í Mein Kampf og síðan hans eigin orð í niðurlagi bókar hans um þann hrikalega glæp gegn mannkyni sem Helförin var: ” Sú saga segir okkur, kannski frekar en nokkur önnur, hvað tegundin sem við tilheyrum er fær um að gera.”
Og einmitt þess vegna hóf Rees rannsóknir á glæpum nasista Þriðja ríkisins, og til að skilja og miðla ræddi hann við eftirlifendur Helfararinnar sem óðum voru að týna tölunni þegar hann hóf rannsókn sína.
En hvers vegna þessi orð nú? Það ætti að vera augljóst í brothættum heimi.
En sé brothætt og ofbeldisfull samtíðin tilefni þessara skrifa, þá er ástæðan fyrir því að ég beini sjónum sérstaklega að þessari tilteknu bók um ofsóknir nasista sú, að í sumar birti Morgunblaðið brot úr einum kafla hennar. Hann las ég og hefur textinn ekki látið mig í friði síðan fremur en umsagnaraðila breska blaðsins Telegraph sem sagði að þessi bók ”krefðist þess að vera lesin.”
Þakka ber Jóni Þ. Þór sagnfræðingi sem þýddi bókina á leikandi íslensku og útgáfunni Uglu sem gaf hana út.
Eftir stendur þetta: Það á ekki að spyrja hvort við getum lært af sögunni, okkur ber skylda til þess að læra af sögunni. Við þurfum að skilja hvernig illvirki hefjast með óvægnum hugsunum í garð annars fólks og hvernig eitt leiðir síðan af öðru. Fái einhver alræðisvald yfir öðru fólki og vopn í hendur er voðinn vís, hefur Rees eftir einum viðmælanda sínum.
Fyrrum samstarfskona mín af Sjónvarpinu sagði í þætti, sem sýndur var í vikunni, að hún vissi það að hún gæti ekki breytt heiminum en með því að sýna fólki kærleika yrði lífið betra.
Ætli sé ekki nokkuð til í þessu; að þegar allt kemur til alls sé það hvers og eins að byrja á sjálfum sér, rækta eigin garð eins og niðurstaðan var í Birtingi Voltaires, eins helsta talsmanns upplýsingar 18. aldar, þeirrar stefnu sem réttarríkið átti eftir að hvíla á.
Sú skipan er of dýrmæt til þess að við látum hana brotna.
---------------------------------------
Athygli er vakin á því að hægt er að gerast áskrifandi að fréttabréfi þessarar heimasíðu á slóð sem hér er að finna: https://www.ogmundur.is/
Fréttabréfið er sent aðeins endrum og eins til áskrifenda þeim að kostnaðarlausu að sjálfsögðu.
Here you can subscribe to a newsletter from this homepage, free of charge of course: https://www.ogmundur.is/
(Ábending: Margir þeirra sem hafa viljað skrá sig á útsendingarlista fréttabréfsins hafa orðið fyrir því að fá ekkert viðbragð eftir skráningu. Skýringin hefur oftar en ekki verið sú pósturinn hefur hafnað í ruslpósti. Fólk gæti að þessu.
To be taken note of: Sometimes people who have wanted to subscribe to the news-letter (by pressing skrá netfang and by then giving their e-mail, netfangið þitt) have not got any confirmation. Usually this is because the reply has been directed to the trash bin. Be aware of this.)