FYRIR HVERJU ER BEÐIÐ?
Birtist í helgarblaði Morgunblaðsins 07/08.03.26.
Móðir mín trúði á mátt bænarinnar. Bæði til góðs og til ills. Hún sagði að þegar að væri gáð þá lægju allir menn á bæn og það öllum stundum. Mikilvægt væri að samsama sig hinu góða og jákvæða í tilverunni. Takmarkið skipti máli. Hitt væri verra þegar hugarorkunni væri beint inn í neikvæðan farveg, höfðað til illra hvata, jafnvel óvildar og haturs.
Það var þetta sem hún átti við þegar hún sagði að bænir gætu verið til góðs og ills.
Ég er nýkominn frá Rojava, sjálfstjórnarsvæði Kúrda í norð-austanverðu Sýrlandi. Ég var þar á ferð ásamt sérfræðingum í réttarmeinafræði og alþjóðalögum að kanna stöðu mannréttinda á þessu svæði. Við ræddum við fulltrúa yfirvalda, fulltrúa dómskerfisins og kvenréttindasamtaka og við fórnarlömb ofbeldis úr fleiri en einni átt, einnig vitni að mannréttindabrotum. Niðurstöðurnar verða birtar opinberlega þegar sérfræðingarnir hafa lokið vinnu sinni.
Á þessu stigi er það eitt að segja að athugun okkar leiddi í ljós hrikaleg brot á mannréttindum. Hve margir hafa sætt ofsóknum, pyntingum eða goldið með lífi sínu er óljóst. En nefna má að ætlað er að tala myrtra í Kúrdahluta Aleppo-borgar sé um fjögur þúsund frá því nú í ársbyrjun.
Í fréttum á Vesturlöndum hefur þessa varla verið getið nema í framhjáhlaupi enda sökudólgarnir undir „réttum“ verndarvængjum. Abu Mohamed al-Jolani, Al Nusra-foringinn - áður í fararbroddi IS og al-Qaeda - er nú æðstráðandi í Sýrlandi að því marki sem strengir utanaðkomandi stjórnenda leyfa.
Ísrael og Bandaríkin settu hann til valda með stuðningi gömlu nýlenduvelda Evrópu, Bretlands og Frakklanda. Morðsveitirnar í Aleppo hafa verið að verki að hans undirlagi en einnig ráðamanna í Tyrklandi sem hafa skipulagt aðförina að Kúrdum um langt árabil. Alræmd var mannskæð stórárás þeirra á borgina Afrin árið 2018. Árásarherinn kenndi hana við grein af ólífutré sem er tákn friðar, „Operation olive branch“ var enska heitið.
Þarna lét lífið ungur íslenskur hugsjónamaður, Haukur Hilmarsson, en hann hafði gerst liðsmaður í baráttusveitum Kúrda.
Frá því er skemmst að segja að Jolani, eftirlýstur hryðjuverkamaður frá í gær, er í dag umvafinn og faðmaður í Washington og Brussel, samfara því að viðskiptaþvinganir Vesturlanda gagnvart Sýrlandi hafa verið felldar niður. Samráðherrar Jolanis eiga sumir skuggalega fortíð. Til er myndskeið sem sýnir sjálfan dómsmálaráherrann skjóta kúrdíska konu til bana. Gengst hann við því? Já, mun hann hafa svarað, ég hélt á byssunni en það var vilji guðs sem stýrði hönd minni.
Og þar kem ég að grunngildunum, afstöðu til lífs og samfélags. Ég spurði einn talsmanna réttarkerfisins í Rojava hvernig gengi að ná samkomulagi við stjórnina í Damaskus um samþættingu samfélags Kúrda við sýrlenskt samfélag almennt í samræmi við nýgerða samninga þar að lútandi. Hann vildi lítið gefa út á það annað en að reynt yrði til þrautar að ná saman. Þó skildi ég það svo að erfiðlega gengi enda þankagangur samningsaðila gerólíkur. „Stjórn Jolanis stefnir í réttarfar gamalla trúarhefða, við viljum hins vegar réttarfar reist á öðrum samfélagsgildum, ekki síst hvað varðar jafnrétti karla og kvenna.“
Þegar gengið var á viðmælanda okkar sagði hann að þetta væri spurning um hugarfarslega nálgun; hvaða markmið menn settu sér. En nú væri megin verkefnið að ná saman um að stöðva ofbeldið.
Fyrir réttu ári, 27. febrúar í fyrra, ákváðu baráttusveitir Kúrda í fjallahéruðum á landamærum Tyrklands að leggja niður vopn og leita friðar að boði Abdullah Öcalan, leiðtoga þeirra sem Tyrkir hafa haldið föngnum í rúman aldarfjórðung. Hann hefur lengi talað fyrir friði en sagði nú að ekki ætti að bíða eftir andstæðingnum, „þú fyrst og svo ég“. Kúrdar ættu að taka frumkvæðið og sýna friðarvilja í verki.
Enn sem komið er hefur enginn tekið af nokkurri alvöru í útrétta sáttahönd Kúrda enda ráðamenn heimsins með önnur markmið en að friðmælast og sættast. Þvert á móti er nú róið að því öllum árum að hvetja íranska útlaga úr röðum Kúrda í Írak til að ráðast inn í Íran þar sem þeir eiga harma að hefna.
Mér varð hugsað til þessa þegar ég sá mynd af leiðtogum Evrópu á bæn í Kænugarði. Þar var að vísu ekki Merz kanslari Þýskalands, sem segist „ekki óttast stríð“ og þenur út þýska herinn sem aldrei fyrr frá heimsstyrjaldarlokum; hann ávarpaði hins vegar „bandalag hinna viljugu“ úr fjrlægð. En í kirkjunni var Von der Leyen, framkvæmdastjóri þess sama Evrópusambands sem lét þá yfirlýsingu frá sér fara fyrir tveimur árum að koma bæri „evrópskum hagkerfum í stríðsham“. Og enn fleiri stríðshaukar voru við bænagjörðina í Kænugarði. Þarna var einnig Kristrún okkar Íslendinga, sem farnir eru að fjármagna vígbúnað, sem aldrei skyldi verið hafa.
Samkoman í kirkjunni í Kænugarði kvaðst vera að biðja fyrir friði. Ég held að það sé ekki rétt. Ef rýnt er í orð þeirra og gjörðir væri nær að halda að beðið væri fyrir sigri.
Það skiptir máli hvort er. Bænir vísa veginn til verkanna. Sigurviljinn er ekki sá sami og friðarviljinn. Við eigum að taka undir hinn síðari. Ég mæli með því að menn kynni sér friðarákall Kúrda.
Þar er beðið fyrir friði.
----------------------------------
Athygli er vakin á því að hægt er að gerast áskrifandi að fréttabréfi þessarar heimasíðu á slóð sem hér er að finna: https://www.ogmundur.is/
Fréttabréfið er sent aðeins endrum og eins til áskrifenda þeim að kostnaðarlausu að sjálfsögðu.
Here you can subscribe to a newsletter from this homepage, free of charge of course: https://www.ogmundur.is/
(Ábending: Margir þeirra sem hafa viljað skrá sig á útsendingarlista fréttabréfsins hafa orðið fyrir því að fá ekkert viðbragð eftir skráningu. Skýringin hefur oftar en ekki verið sú pósturinn hefur hafnað í ruslpósti. Fólk gæti að þessu.
To be taken note of: Sometimes people who have wanted to subscribe to the news-letter (by pressing skrá netfang and by then giving their e-mail, netfangið þitt) have not got any confirmation. Usually this is because the reply has been directed to the trash bin. Be aware of this.)