FULLT ÚT ÚR DYRUM Á SELFOSSI UM ESB OG LAMDBÚNAÐ – GMALKUNNAR YFIRLÝSINGAR UM TÍMALENGD

Í dag efndu samtökin Til vinstri við ESB til opins fundar á Selfossi. Að honum loknum var boðað til stofnfundar Suðurlandsdeildar Til vinstri við ESB.Enda þótt Til vinstri við ESB stæði að fyrri fundinum var hann opinn öllum og mátti sjá þar fólk úr öllu hinu pólitíska litrófi og víðs vegar að úr atvinnulífinu. Þarna kvöddu sér hljóðs bændur og launamenn af mölinni, formaður Bændasamtakanna tók til máls, nýkjörinn formaður Framsóknaflokksins og fleiri.

Frummælendur voru Erna Bjarnadóttir, hagfræðingur, Þorsteinn Ólafsson dýralæknir og Þorsteinn Bergsson, rithöfundur, formaður Til vinstri við ESB. Ég var svo fundarstjó

 

ri,

Á meðal fundarmanna var Guðni Ágústsson fyrrum formaður Framsóknarflokksins, ráðherra og þingmaður með meiru. Honum mæltist vel að venju en vildi vita meira um málatilbæunað sem tengdsit ESB aðildarumsókninni en ekki síður vildi hann vita hvers vegna viðræðum þeim lauk upp úr áramótunum 2012-13 og hvernig staðið hafi á því að skyndilega var gerður viðskiptasamningur við Kína þvert á andann í hinu evrópska aðlögunarnferli Íslands við ESB.

Þá væri fróðlegt í ljósi sögunnar að heyra álit mitt á tímalengd aðlögunarferilsins sem Þorgerður Katrín utanríkisráðherra segir nú að muni eigi verða meira en hálft annað ár.

Tiltölulega stutt var eftir af fundinum þegar þessari ósk um greinagerð var hreyft og sagðist ég myndi setja niður nokkrar línur með endurminningum mínum um þetta efni frá árunum 2009-13 þegar ég sat í ríkisstjórn og það skildi ég gera áður en þessi dagur væri allur. En Kína tengingin kæmi hins vegar síðar.

Hugurinn látinn reika til baka

Eitthvað hringir þetta bjöllum. Sömu bjöllum og glumdu vorið 2009 þegar ríkisstjórn Samfylkingar og VG sótti um aðild að Evrópusambandinu. Þá eins og nú var fullyrt að ferlið tæki að hámarki hálft annað ár. Sótt var um með mínu fulltingi sem hlómar undarlega í ljósi eindreginnar andstöðu minnar við við ESB aðild bæri fyrr og síðar. Gerði ég ítarlega grein fyrir afstöðu minni í Rauða þræðinum sem kom út fyrir ekki svo ýkja löngu.
Sú afstaða yrði ekki skilin, útskýrði ég, án þess að horft væri til víðara samhengis en Evrópumálana einna.

Það sem öllu öðru fremur bæri að forðast!

Þannig yrði að hafa í huga að mismunandi áherslur voru innan Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs á þessum tíma um það hvað helst bæri að varast þegar kæmi að mögulegu stjórnarsamstarfi. Sumir töldu að það versta sem gæti hent væri ESB umsókn, að hún mætti aldrei verða; aðrir máttu ekki hugsa til þess að efnt yrði til samstarfs við pólitíska hagsmunahreyfingu auðvaldsins, Sjálfstæðisflokkinn. Og það sem meira var, koma yrði í veg fyrir að aðrir stofnuðu til slíks samstarfs. Þessi hugsun var ekki út í hött því tveimur árum fyrr, það er eftir þingkosningarnar 2007, hafði meirihluti þingflokks VG verið á þessum buxunum.
Ég var í síðari hópnum – ekki í rúmið með rándýrinu – Sjálfstæðisflokkurinn væri í reynd ísbjörn í feluklæðum, æti bráð sína þegar hungur syrfi að. Það hefði sagan kennt fram á þennan dag. Stjórnarsamstarf við hægri öflin myndi leiða til þess að molað yrði undan samfélagsþjónustunni og fjármagninu opnuð enn greiðari leið að innviðum samfélagsins en þewgar væri orðin.

Ekki stætt á því að standa gegn þjóðaratkvæðagreiðslu

En hvernig ætti að leiða Evrópusambandsdeiluna til lykta? Undan því yrði ekki vikist. Í mínum huga var það alla tíð skýrt, að ef yfirgnæfandi meirihluti þjóðar vildi þjóðaratkvæði væri siðferðilega ótækt til lengdar að standa gegn því.
Það var ekki aðeins svo að ESB væri orðið að alvarlegri þráhyggju hjá Samfylkingunni heldur risu sífellt háværari kröfur á meðal almennings um að tekið yrði á þessu máli. Undir árslok 2008 vildu 70% landsmanna ”kíkja í pakkann” og við stjórnarmyndun vorið 2009 voru yfir 60% á þessu máli. Um sjálfa aðildina var stuðningur hins vegar minni og nokkuð jafnt með fylkingum á þessum tíma. Evrópusambandssinnar voru búnir að uppgötva að hægt væri að véla marga efasemdarmenn um ESB-aðild með að spyrja hvort þeir vildu ekki í það minnsta fá að ”kíkja”. Með öðrum orðum, stuðningur við viðræður var mun meiri en við sjálfa aðildina.
Með öðrum orðum, ef spurt yrði um könnunarviðræður í þjóðaratkvæðagreiðslu þótti sýnt að við þær yrði yfirgnæfandi stuðningur. En ekki nóg með þetta, eftir að slík úrslit lægju fyrir yrðum við, andstæðingar ESB á Alþingi, nánast dæmdir til þagnar því varla vildum við ganga gegn þjóðarviljanum á meðan ”samningaviðræður” færu fram! Þetta yrði án efa viðkvæðið.
Niðurstaðan varð sú að við sóttum um en á þeirri forsendu að við gætum talað gegn aðild.

Hvað þá hefði gerst ...

Og það gereðum svo sannarlega. En ekki leit þetta vel út, að senda inn aðildarumsókn en gagnrýna jafnframt eigin gjörð! Ekki að undra að þetta reyndist grýttur vegur og margt sem mörg okkar höfðu talið auðviðráðanlegt reyndist ekki vera svo þegar á hólminn var komið.
Niðurstaðan varð engu að síður sú að málið náði ekki fram að ganga og situr enn við það. Hvað sem má segja um aðferðafræðina þá varð þetta niðurstaðan.
Hvað orðið hefði ef þjóðin hefði samþykkt að kíkja í pakkann og andstæðingar ESB aðildar þar með dæmdir til þagnar er spurning sem enginn getur svarað með vissu. En mín skoðun er sú að þá hefði þetta ólansferli ekki verið stöðvað.

Sitthvað breytt frá 2009

Það sem breyst hefur er að þráhyggjan hefur haft vistaskipti. Hana er nú einkum að finna hjá gamla frjálshyggjuhluta Sjálfstæðisflokksins sem klauf sig frá og stofnaði Viðreisn. Menn skyldu minnast þess að núverandi formaður Viðreisnar var áður varaformaður Sjálfstæðisflokksins. Ég hef grun um að einhverjum í forystu Samfylkingarinnar sé ekki mikið gefið um þetta ESB brölt.
En það er fleira sem hefur breyst. Nú er önnur staða uppi að því leyti að öllum ætti að vera ljóst að samningaviðræður snúast ekki um VARANLEGAR undanþágur heldur um FRESTI og TÍMARAMMA.
Við þessu skella menn hins vegar skollaeyrum og vilja leggja á heiðina með sundraða þjóð. Við slíkar aðstæður hefði ábyrg og hyggin ríkisstjórn lagt til að tillagan þyrfti aukinn meirihluta til að öðlast samþykki. Slíkt væri eðlilegt þegar um jafn afdrifaríkar ákvarðanir um framtíð Íslands er að tefla og innlimun landsins í miðstýrt evrópskt stórríki með tilheyrandi afsali á lýðræði og fullveldi.

En berum þar niður í Rauða þræðinum þar sem fjallað er um ESB aðildarviðræður:

Þar segir meðal annars undir millifyrirsögninni,
Átti að klárast á einu og hálfu ári!

“Vilji menn öðlast skilning á afstöðu þeirra andstæðinga ESB-aðildar Íslands, sem nálguðust málin á svipuðum forsendum og ég, er nauðsynlegt að árétta fjögur atriði. Í fyrsta lagi að í þjóðfélaginu var á þessum tíma afdráttarlaus meirihlutavilji fyrir því að leita hófanna hjá ESB. Miklar líkur voru á því að fyrr eða síðar yrði látið á það reyna hvað væri í boði. Ekki væri verra að hafa VG þá nærri ákvarðanatöku. Í öðru lagi var á það að líta að vildu menn á annað borð samstarf við Samfylkinguna þá var ESB forgangsmál hennar. Í þriðja lagi leyfi ég mér að fullyrða – og þetta er algert grundvallaratriði – að ekkert okkar hafi á þessu stigi gert sér í hugarlund að umsóknarferlið myndi taka á sig þá mynd sem reyndin varð, fullkomin aðlögun að öllu laga- og regluverki ESB og samningur þess utan fullkláraður og undirritaður áður en þjóðin kæmi að málinu. Fjórða atriðið var ekki veigaminnst og það var tímaramminn. Ætlað var að aðeins hálft annað ár þyrfti til þess að fá endanlegar lyktir í málið. Þegar ég aftur og ítrekað gekk á Össur Skarphéðinsson um þetta mat í upphafi ferilsins þá staðfesti hann að hann teldi þennan tímaramma raunhæfan. Smám saman rann síðan upp fyrir mér að sú tilfinning mín að málið væri tafið í Brussel væri rétt. Þar vildu menn ekki fara sér óðslega fyrr en rofaði til í sálarlífi Íslendinga.”

Í umfjöllun minni í Rauða þræðinum rek ég síðan hvernig leiða hefði mátt málið til lykta fyrir lok kjörtímabilsins. Ef svo hefði verið gert værum við ekki að fást nú við ESB uppvakninginn.

En varðandi tímalengdina þá mun hún ráðast af því hvernig sálarlíf íslensku þjóðarinnar verður metið eins og gert var fyrri daginn.

 

----------------------------------

Athygli er vakin á því að hægt er að gerast áskrifandi að fréttabréfi þessarar heimasíðu á slóð sem hér er að finna: https://www.ogmundur.is/
Fréttabréfið er sent aðeins endrum og eins til áskrifenda þeim að kostnaðarlausu að sjálfsögðu.

Here you can subscribe to a newsletter from this homepage, free of charge of course: https://www.ogmundur.is/

(Ábending: Margir þeirra sem hafa viljað skrá sig á útsendingarlista fréttabréfsins hafa orðið fyrir því að fá ekkert viðbragð eftir skráningu. Skýringin hefur oftar en ekki verið sú pósturinn hefur hafnað í ruslpósti. Fólk gæti að þessu.

To be taken note of: Sometimes people who have wanted to subscribe to the news-letter (by pressing skrá netfang and by then giving their e-mail, netfangið þitt) have not got any confirmation. Usually this is because the reply has been directed to the trash bin. Be aware of this.)