Samfélagsmál

Birtist í m-á-l-e-f-n-u-m Aldraðra 3.tbl.14.árg.2005
...Málefni aldraðra eru nú í brennidepli sem aldrei fyrr og er það mín tilfinning að skilningur á nauðsyn þess að gripið verði til róttækra aðgerða fari nú vaxandi í þóðfélaginu. Þar kemur margt til...En hvað er það sem komið hefur í ljós í þessari umfjöllun? Í fyrsta lagi erum við minnt á að ekki er hægt að alhæfa um stöðu aldraðra, hvorki í fjárhagslegu tilliti, heilsufarslegu eða hvað lífskjör og aðstæður snertir almennt. Hitt er þó ljóst að margt aldrað fólk býr við afar bágborin kjör. Þannig hefur komið fram að...

Óli í Olís var kraftmikill maður. Þegar hann keypti Olís á sínum tíma var það talsvert umrætt að hann hefði borgað fyrirtækið með því að skrifa út tékka merktan fyrirtækinu sjálfu eftir að hann gekk frá kaupunum á því. Með öðrum orðum, Olís keypti sig sjálft niður í vasann á nýjum eiganda, sem hér eftir gekk undir nafninu Óli í Olís. Viðskiptablaðið, 14. desember, greinir frá kaupum Björgólfs Thors Björgólfssonar á búlgarska símafélaginu BTC. Verður ekki annað skilið en þessari íslensku aðferðafræði í viðskiptum hafi verið beitt þar. Reyndar hefur íslenska aðferðin verið endurbætt í anda formúlunnar frá kaupum til gjafar. Þegar Búnaðarbankinn var gefinn þurfti ekkert að borga, bara bíða þangað til gróðinn gekk upp í það sem sett var upp fyrir bankann. Þróaðri geta viðskiptin varla orðið, það er að segja fyrir viðskiptavininn. Í Búlgaríu eru þau hins vegar ekki komin alveg svona langt. Þau eru enn á því stigi að...

Fyrir fáeinum dögum brást ég hér á heimasíðunni við skrifum Birgis Tjörva Péturssonar í Viðskiptablaðinu um vitundarvakningu sem samtök launafólks og ýmis almannasamtök hafa efnt til um miklivægi vatns og að aðgangur að því verði viðurkenndur sem mannréttindi (sjá HÉR).  Aftur skrifar Birgir Tjörvi í Viðskipblaðið í dag. Hann ítrekar fyrri afstöðu sína að þessar áherslur hljóti fremur að eiga við um fátæk lönd þar sem vatnsskortur er en hér hjá okkur sem búum við nægt vatn. Hann segir jafnframt að enda þótt einkavæðing hafi í einhverjum tilvikum mistekist, þá sé það ekki vegna þess að einkavæðingin sjálf sé slæm: " Það liggur ekkert fyrir um að í þeim tilvikum  sé orsakanna að leita í þeirri grunnhugmynd að einkaaðilar hafi eignarrétt og einkaframtakinu sé leyft að njóta sín við nýtingu og dreifingu vatns . Þær grunnhugmyndir eru tvímælalaust það sem framtíðin ber ...

Þegar ég dvaldist í Bretlandi á árum áður hlustaði ég reglulega á útvarpsþátt þar sem flutt var dægurlagatónlist, einkum úr samtímanum en með reglulegu millibili voru þó leiknir gamlir slagarar, a rave from the grave, einsog og þáttastjórnandinn yfirleitt kynnti þá. Þessi skírskotun til grafarinnar kom upp í hugann þegar ég las grein eftir Valgerði Sverrisdóttur, iðnaðarráðherra í Morgunblaðinu í morgun. Greinin ber yfirskriftina Rafmagnsveitur ríkisins hf. Ástæða þess að fortíðin kom upp í hugann er sú að...

Viðskiptablaðið er skemmtilegt blað og á skilið mikla útbreiðslu. Ekki endilega vegna þess að skoðanir blaðsins séu eftirsóknarverðar. Almennt séð eru þær það ekki. Heldur vegna hins að á blaðinu eru skemmtilegir pennar, bæði hinir föstu og einnig gestapennarnir. Ég gef mér að Birgir Tjörvi Pétursson sé gestapenni. Hann skrifar í síðustu útgáfu blaðsins grein, sem ber sömu yfirskrift og ég gef þessari, „Vatn fyrir alla.“ Grein Birgis Tjörva er um margt ágæt nema hvað að niðurstöður hans orka nokkuð tvímælis.

Fréttablaðið birtir forsíðufrétt þar sem greinir frá því að fyrirhugaður sé fundur með fjármála- og félagsmálaráðuneytum til þess að „…koma ró á málefni Íbúðalánasjóðs.“ Við erum upplýst um að fjármálaráðuneytið hafi sóst eftir undirtökunum í rekstri sjóðsins með því að færa hann til Lánasýslu ríkisins. Fyrirsögn þessarar frásagnar er lýsandi: „fjármálaráðuneytið ásælist Íbúðalánasjóð.“

...Í Morgunblaðinu í dag  segir frá samstarfi NÝSIS og Mosfellsbæjar um að reisa nýja íþróttamiðstöð í bæjarfélaginu. Fróðlegt væri að sjá þá útreikninga sérfræðinga Mosfellsbæjar, sem gefa bæjarstjóranum tilefni til að fullyrða eftirfarandi: “Sparnaður sveitarfélagsins vegna þessa samnings er áætlaður á um fimmta hundrað milljónir króna, en áformað er að hefja rekstur miðstöðvarinnar næsta sumar”.  Bæjarstjórinn, Ragnheiður Ríkharðsdóttir, segir bæjarfélagið spara “á annan tug milljóna á ári.”
Þetta er aldeilis frábært: Bæjarfélagið græðir, Nýsir græðir, allir græða! Alveg eins og Tony Blair sagði í Bretlandi og segir jafnvel enn um einkaframkvæmd af þessu tagi. Verst er að allar rannsóknir benda í aðra átt. Athygli vekur að eitt bæjarfélag sker sig úr hvað þessa stefnu áhrærir...

...Vatnalög ríkisstjórnarinnar, sem ganga út á að styrkja eignarréttarákvæði í landslögum og búa í haginn fyrir einkavæðingu á vatni í framtíðinni, er nýjasta dæmi um hvert ríkisstjórnin vill stefna ...kannski er það svolítið skondið að það skulum vera við í VG, sem höfum sterkastar taugar til einstaklingsframtaks á borð við Kristínar í Rima Apoteki. Það skyldi þó aldrei vera, þegar allt kemur til alls, að Vinstrihreyfingin grænt framboð sé flokkur einstaklingsframtaksins, flestum öðrum flokkum fremur nú um stundir? Við erum vissulega ...

  
...Á vegum BSRB – og í tengslum við þetta vatnsátak – kemur hingað til lands prófessor við háskólann í Greenwich í Englandi, David Hall að nafni, og flytur fyrirlestur um hverjar afleiðingar hafa orðið af því að einkavæða neysluvatn þar sem slíkt hefur verið reynt. David Hall stýrir deild við háskólann í Greenwich sem hefur sérhæft sig í rannsóknum á skipulagsbreytingum innan almannaþjónustunnar. Miklivægt er að allir þeir sem koma nálægt ákvarðanatöku um framtíð vatnsbóla og vatnsveitna hér á landi kynni sér málflutning Davids Halls. Fyrirlestur hans er ...

Enn eina ferðina eru bankarnir byrjaðir að hamst á Íbúðalánsjóði. Að þessu sinni var það bankstjóri KB banka, Hreiðar Már Sigurðsson sem fékk keflið í hönd. Í fréttatíma Ríkissjónvarpsins sl. sunnudagskvöld úthúðaði hann Íbúðalánasjóði, kvað hann ekki standa við yfirlýsingar um "gagnsæi", bryti gegn EES reglum og væri almennt til óþurftar. Hallur Magnússon, frá Íbúðalánasjóði vísaði þessum fullyrðingum til föðurhúsanna á svipuðum nótum og oft áður og mjög í þeim anda sem gert hefur verið á þessari heimasíðu einnig. Allt var þetta semsé í farvegi sem orðinn er gamlakunnur. En Sjónvarpið lét ekki sitja við það eitt að tala við þessa tvo menn heldur snéri fréttastofan sér að þessu sinni einnig til fasteignasala, Ingibjargar Þórðardóttur. Hún rekur fasteignasöluna Híbýli. Hún benti á að væri það ekki fyrir tilvist Íbúðalánasjóðs væri hlutfall eignarhúsnæðis mun lægra hér á landi en raun ber vitni enda lægi í augum uppi að “þeir sem að minna mega sín og hafa lægri tekjur, þeir þurfa að njóta einhverrar ívilnunar.” Það er rétt hjá Ingibjörgu Þórðardóttur að þetta ...

...Á kynningarfundi í Samgönguráðuneyti í dag þar sem fulltrúum starfsfólks var boðið að mæta, kom fram að ástæðan fyrir fundinum væri sú að uppfylla þyrfti tiltekin formskilyrði um tilkynningarskyldu á grundvelli laga um réttarstöðu starfsmanna um aðilaskipti, því ákveðið hefði verið að einkavæða þessa starfsemi. Gamla formúlan er að sjálfsögðu uppi, og sagt að ekki eigi að selja, aðeins hlutafélagavæða! Greint var frá því að stýrihópur hefði sett fram fjórar tillögur og mælt með einni gagnvart ráðherra. Hún gekk að sjálfsögðu út á að hlutafélagavæða starfsemina, enda þetta vinnuferli allt undir handleiðslu ráðgjafa úr rekstrarfyrirtækjum, sem eru höll undir einkavæðingu almannaþjónustunnar.  Þegar hefur verið skipaður svokallaður “umbreytingahópur” til að...

Í morgun fór fram nokkuð sérstök umræða á Alþingi um málefni Listdansskóla Íslands. Frá því var skýrt í sumar að skólinn yrði lagður niður með valdboði. Þetta gerðist með þeim hætti að á fyrsta fund starfsmanna eftir sumarfrí, hinn 16. ágúst síðastliðinn, birtist pólitísk aftökusveit úr menntamálaráðneytinu til að tilkynna um fyrirhugaðan dauðdaga þessarar merku stofnunar. Þetta kom sem þruma úr heiðskíru lofti enda hafði ekkert samráð verið haft við stjórnendur og aðra starfsmenn skólans. Á þessum fundi var þeim skýrt frá því að menntamálaráðherra hefði ákveðið þetta - einhliða. Um það væri ekki neitt frekar að segja. Það sem sérkennilegast var við þessi vinnubrögð í sumar og endurspeglaðist við utandagskrárumræðuna á Alþingi nú, er sú mótsögn sem í því er fólgin að ráðherra taki ákvörðun sem sögð er vera stórgóð fyrir listdansinn í landinu en á sama tíma treystir þessi sami ráðherra sér ekki til þess að ræða áform sín og ákvarðanir við starfsmenn þess skóla þar sem þessari kennslu hefur verið sinnt. Væri Þorgerður Katrín Gunnarsdóttir, menntamálaráðherra viss um að hún hefði góðan málstað að verja,  ætti hún jafnframt að geta rætt þessi mál augliti til auglits við það fólk sem hefur starfað að þessum málum. Sá grunur læðist að manni að samviska ráðherra...

Þetta eru ávarpsorðin í bréfi Árna Guðmundssonar,  æskulýðs- og tómstundafulltrúa í Hafnarfirði í bréfi sem hann hefur skrifað embætti ríkissaksóknara. Tilefni þess að Árni skrifar embættinu er krafa hans um að fjölmiðlar sem brjóta lög um bann við áfengisauglýsingum verði látnir svara til saka.  Yfirlýsingar Kára Jónassonar, ritstjóra Fréttablaðsins í útvarpsviðtali nýlega eru merkilegar fyrir þá sök að fyrir hönd fréttamiðils síns viðurkennir hann lögbrot.  Þetta er í sjálfu sér heiðarlegt af hans hálfu. En finnst ríkissaksóknara það vera í lagi að brjóta lögin?
Eftirfarandi er bréf Árna Guðmundssonar til ríkissaksóknar....

Á þessari auglýsingu, sem hér má sjá, er vakin athygli á ráðstefnu, sem sjö félagasamtök og stofnanir efna til, um mikilvægi vatns og hvernig með það er farið. Viðfangsefnið er skoðað frá mörgum sjónarhólum og fulltrúar stjórnmálaflokkanna skýra framtíðarsýn þeirra á vatnið. Sameinuðu þjóðirnar hafa útnefnt áratuginn 2005 til 2015 sem áratug vatnsins og hvetja alla, ríkisstjórnir, stofnanir, samtök og einstaklinga, til að huga að gildi vatnsins og leggjast á eitt um að tryggja verndun þess og aðgang...

Sigríður Anna Þórðardóttir, umhverfisráðherra, lýsti því yfir sl. vor að hún vildi fylgja þeirri stefnu að Landmælingar kæmu ekki til með að annast verkefni, sem væru hugsanlega í samkeppni við önnur fyrirtæki. Þetta er að mínum dómi fráleit stefna og hefur það komið mér spánskt fyrir sjónir að forstjóri Landmælinga, Magnús Guðmundsson, skuli taka undir þessi sjónarmið (sbr. eftirfarandi í viðtali við DV 19.október “... ekkert nema gott þegar einkaaðilar vilja taka við starfsemi hins opinbera.” Þessu er ég ósammála og tel þetta vera misráðna afstöðu af hálfu forstjórans og ráðherrans ekki síður.  Því með þessari stefnu...

Breska stjórnin með Blair forsætisráðherra í broddi fylkingar hefur heldur betur verið tekin í bólinu. Margoft hefur hún staðhæft að einkaframkvæmd innan samfélagsþjónustunnar hafi gefið góða raun og vitnað í skýrslur máli sínu til stuðnings. Stærsta verkalýðsfélag Bretlands, Unison, fékk fræðimenn til að fara í saumana á meintum sönnunargögnum ríkisstjórnarinnar. Í ljós kom að þar stendur ekki steinn yfir steini. Ríkisstjórnin hefur nefnilega vitnað í gögn sem bæði eru ófullkomin og blekkjandi...Forsvarsmaður Unison, Dave Prentis, segir úttekt verkalýðshreyfingarinnar vera hrikalegan áfellisdóm yfir ríkisstjórninni, og hnykkir á: "Við höfum alltaf haldið því fram að einkaframkvæmd væri hrein sóun á peningum skattgreiðenda…

Dagurinn í dag var stór dagur í jafnréttisbaráttu kvenna. Tugþúsundirnar, sem tóku þátt í fjöldagöngunni í Reykjavík og fjölsóttir baráttufundir um allt land undirstrikuðu samstöðu kvenna og þann ásetning þeirra að ná árangri í baráttu sinni fyrir jafnrétti. Loftmyndin af mannhafinu í Reykjavík var mögnuð. Hún er táknræn og verður án efa stimpluð inn í Íslandssöguna.  Stemningin mun lifa og glæða baráttuandann um ókomna tíð...Það var gaman að fylgjast með því hvernig þessi stemning geislaði inn í fjölmiðlana. Þar var margt ágætt sagt. Halla Gunnarsdóttir, ung baráttukona, minnti okkur á eðli réttindabaráttunnur. Það er ekkert gefið, sagði hún. Það þarf að berjast fyrir umbótum en gleymum því heldur ekki, að það þarf baráttu til að verja það sem áunnist hefur...

...Ég velti því fyrir mér hvort Morgunblaðið ætlaði að láta hér við sitja. Svo reyndist ekki og létti mér við það að sjá prýðilegt viðtal við Júlíus Rafnsson, framkvæmdastjóra á Grund í Morgunblaðinu sl. föstdag. Hvers vegna skyldi mér hafa létt? Vegna þess að það er orðið leiðigjarnt að fjölmiðlar hirði ekki um sannleiksgildi yfirlýsinga talsmanna mismunandi hagsmunaaðila. Ég leyfi mér að fullyrða að iðulega er ráðist í ýmsar framkvæmdir og skipulagsbreytingar án þess að málavextir séu kannaðir - eða öllu heldur, vegna þess að málavextir hafa ekki verið kannaðir til hlítar. Menn halda einfaldlega með tilteknum málstað eða tilteknum málsaðilum. Það hlýtur að vera hlutverk fjölmiðla að leiða fram staðreyndir í hverju máli. Þess vegna þótti mér gott að þetta mál yrði ekki skilið eftir með mörgum spurningum ósvöruðum og jafnvel röngum og villandi yfirlýsingum. Rétt skal vera rétt! Ég hvet alla áhugamenn um þetta málefni að...

...Ég vil fá að vita afdráttarlaust hvort standi til að starfrækja hér Ríkisútvarp eða markaðsvætt hlutafélag eins og mér skilst hinn nýi þulur á fréttastofu Sjónvarps hvetji til, við mikinn fögnuð í Valhöll. Ef þetta yrði ofan á, hvað þá? Gæti það gerst að gegn 365 Daga samsteypunni yrði mynduð ný samsteypa Símans, Morgunblaðsins og RÚV hf.? Ekki þætti mér þetta sérlega eftirsóknarvert. Jafnvel þótt samsteypurnar yrðu tvær, þá yrði það penigavaldið – hinir nýju valdsmenn – sem öllu réðu.  Á Íslandi hefur peningavaldið stóreflst á allra síðustu árum. Fjölmiðlasamsteypur eru bara ein grein af þessum mikla auðvaldsmeið, samþjöppuðu peningaveldi sem vill sölsa allt samfélagið undir sig, fjölmiðlana, fjármálastofnanir, rafmagnið og veitukerfið, heilbrigðis- og menntakerfið. Það er til fær leið til að komast hjá hringamyndun. Og hún er þessi...

Bæklingur BSRB með erindi sænska fræðimannsins Görans Dahlgrens, Opinber eða einkarekin heilbrigðisþjónusta?, hefur vakið verðskuldaða athygli. Í bæklingnum er á skýran og fagmannlegan hátt fjallað um kosti og galla mismunandi rekstrarfyrirkomulags i heilbrigðisþjónustunni. Niðurstöður Dahlgrens eru mjög afdráttarlausar og á þá lund að einkarekin heilbrigðisþjónusta sé dýrari fyrir skattborgarann og óhagkvæmari fyrir samfélagið í heild sinni en heilbrigðisþjónusta rekin af opinberum aðilum. Dahlgren segir ekki vafa leika á því að einkarekstur aukin á mismunun og komi sérstaklega í koll tekjulágu fólki. Niðurstöður sínar styður Dahlgren með rannsóknum og óvéfengjanlegum staðreyndum.
Dahlgren starfar nú sem gestaprófessor við háskólann í Liverpool í Englandi og er jafnframt ráðgjafi heilbrigðisráðherra víða um heim. Í formála að fyrrnefndum bæklingi BSRB, segir m.a.um þennan virta fræðimann...

Birtist í Morgunblaðinu 01.10.05
Á vegum ríkisstjórnarinnar fer nú fram stefnumótunarvinna um framtíð heilbrigðisþjónustunnar. Innan heilbrigðiskerfisins er einnig stöðug gerjun og má segja að þar sé allt á stöðugri hreyfingu. Umræðan um heilbrigðisþjónustuna, hér á landi sem annars staðar, er mjög hagsmunatengd, enda eru heilbrigðismál einn stærsti útgjaldaliður hverrar þjóðar. Þeir sem vilja hagnast á heilbrigðisþjónustunni, bæði fjármálamenn og ýmsar heilbrigðisstéttir, þrýsta mjög á um að hún verði markaðsvædd. Hafa þessir aðilar haft talsverðan árangur af erfiði sínu og hefur heilbrigðisþjónustan smám saman verið að þokast inn á markaðstorgið.

Varaformaður Samfylkingarinnar, Ágúst Ólafur Ágústsson, skrifar grein í Morgunblaðið 29. september um málefni sem hann telur brýnt að taka á nú um stundir. Fyrirsögnin er lýsandi um baráttumál varaformannsins: "AUKUM VÆGI EINKAREKSTURS Í HEILBRIGÐISÞJÓNUSTU"... Getur verið að talsmenn Samfylkingarinnar telji það vera til vinsælda fallið á 21. öldinni, að gerast hægri sinnaðri en hægri vængur Sjálfstæðisflokksins? Menn hljóta að velta því fyrir sér, eftir lestur þessarar greinar varaformanns Samfylkingarinnar...

Birtist í Morgunblaðinu 24.09.05.
...Heilbrigðisráðherra segir hins vegar engar "stökkbreytingar" á borðinu, "alla vega ekki á næstu fjárlögum..." Nú spyr ég, hvers vegna ekki? Hvers vegna eru menn til dæmis reiðubúnir að setja fleiri hundruð milljónir til að kaupa sæti í Öryggisráði Sameinuðu þjóðanna og ausa fé í ýmis umdeild verkefni en vanrækja síðan elstu kynslóðina þannig að margt fólk fái ekki búið við mannréttindi á lokaskeiði ævinnar. Þetta er röng forgangsröðun og vil ég taka undir með hjúkrunarforstjóra Sóltúns að lyfta beri ...

...Áleitin spurning nú er hvort ekki væri skynsamlegast af Íbúðalánasjóði að vinda ofan af þessari áhættustefnu í stað þess að auka hraðann í rúllettunni með því að færa út kvíarnar á lánamarkaði. Þetta segi ég sem mjög einarður stuðningsmaður Íbúðalánasjóðs. Ég tel hann vera eina af undirstöðustofnunum velferðarþjóðfélagsins. Hann er fjöregg sem við þurfum að gæta vel. Í rauninni geta bankarnir, og þar með einnig KB banki, trútt um talað. Í sameiningu hafa þeir staðið fyrir samfelldri aðför að Íbúðalánasjóði. Þeir hafa reynt að...

...Nú þurfa allir þeir sem sjá í gegnum samtryggingartal hátekjufólksins, sem súrrar sig saman í að skilgreina sig sjálft sem “hæfileikafólk” að sýna fram á hve innantómt þetta tal er. Fólk sem höndlar með peninga er komið með fráleitar hugmyndir um eigið gildi. Hvers á sjúkraliðinn að gjalda, sjómaðurinn, lögreglumaðurinn, smiðurinn, hafnsögumaðurinn...? Hvar væru þeir staddir spekingarnir við Viðskiptadeild HÍ eða í Landsbankanum ef þessa fólks nyti ekki við? Og skyldi það almennt vera hæfileikasnautt...?

Birtist í Morgunpósti VG 07.09.05.
...Það þótti horfa til framfara á sínum tíma að færa völdin frá aðli og auðmönnum til almennings og láta  lýðræðislega kjörna fulltrúa ráðstafa sköttum, hvort sem þeir heita tekjuskattar, gatnagerðargjöld eða annað. Í Mosfellsbæ sýnist mér yfirvöld daðra við fortíðina. Nú stendur nefnilega til að afnema skattana og láta ákvarðanir í hendur þeirra sem hafa eignarhald á landi eða búa yfir digrum sjóðum. Afturhaldsmenn fagna þessu eflaust og þeir sem harðast ganga fram í peningafrjálshyggju. Aðrir eru flestir, hygg ég...

Birtist í Morgunblaðinu 02.09.05
...Sannast sagna hefur það komið mér á óvart hve lítinn áhuga fjölmiðlar hafa sýnt því hróplega ranglæti og mismunun sem dvalarheimili aldraðra búa við, að ekki sé minnst á hagsmuni skattgreiðenda. Ég vil leggja ríka áherslu á að ég sé ekki ofsjónum yfir framlagi til þeirrar ágætu stofnunar sem Sóltún er, að því undanskyldu að sjálfsögðu, að skattfé, sem varið er til velferðarmála á að mínu mati ekki erindi í vasa fjárfesta. Mér svíður hins vegar að ekki sé búið eins vel að öðrum stofnunum hvað opinber fjárframlög snertir. Þetta misrétti má ekki líðast lengur. Þegar þetta hefur verið lagað verða fyrst komnar sanngjarnar forsendur fyrir samanburð af því tagi sem leiðarahöfundur Morgunblaðsins og Fréttastofa Sjónvarpsins hafa gert að umtalsefni...

Birtist í Morgunblaðinu 29.08.05
...Gæti nú verið að Einar K. Guðfinnsson, alþingismaður, hafi nokkuð til síns máls þegar hann spurði nýlega hvers vegna bankarnir lækkuðu ekki vexti og þjónustugjöld í ljósi gífurlegs hagnaðar?  Gæti þessi spurning ekki líka átt við á ýmsum öðrum sviðum í atvinnulífinu? Æskilegt væri að forsætisráðherra botni nú ræðu sína frá í júní og segi okkur hvort það sé virkilega vilji Framsóknarflokksins að færa auðmönnum þessa lands umboð sem áður hvíldi hjá lýðræðislega kjörnum fulltrúum þjóðarinnar þannig að Íslandi verði að öllu leyti stýrt "á forsendum fyrirtækjanna", eða auðvaldsins eins og það einhvern tímann var kallað? Er ekki heillavænlegara þegar allt kemur til alls, að fyrirtækin greiði skatta til samfélagsins og einbeiti sér að því að framleiða vöru og þjónustu á góðum kjörum...?

...Í Bretlandi ánetjuðust stjórnvöld útboðshugsuninni fyrir fáeinum árum; töldu sig vera að ná hagstæðum samningum. Nú eru ríki og sveitarfélögin þar í landi að reyna að losa sig út úr þessum samningum því ...
Sú spurning gerist áleitin hvers vegna það færist í vöxt að opinberar stofnanir fara á útboðsmarkað með ýmsa þjónustu. Þetta hefur gerst í ræstingum og nú virðist stefnan einnig tekin á útboð með matseld. Ræstingar hafa verið boðnar út til að draga úr kostnaði og hefur þetta komið alvarlega niður á kjörum starfsfólksins, sem yfirleitt bjó ekki við góð kjör fyrir. Auðvitað á fólk í þessum störfum að búa við sams konar kjör og öryggi og...

Það er að vissu leyti aðdáunarvert að gefast ekki upp í baráttu fyrir málstað sinn. Að sjálfsögðu spillir ekki að málstaðurinn sé góður. Það verður því miður ekki sagt um málstað Samtaka verslunar og þjónustu sem nú eina ferðina enn hamast á nauðsyn þess að hefja sölu á áfengi í almennum verslunum. Í pistli frá samtökunum...Er þetta rétt? Hjá ÁTVR er hægt að fá keyptar nánast allar víntegundir sem framleiddar eru og er mikið álitamál hvort víða finnist verslanir erlendis með meira en tvö þúsund tegundir á boðstólum...Verslunareigendur hafa sagt mér að þeir myndu aldrei geta haft eins lága álagningu og ÁTVR nema þá með því að hafa eingöngu í boði vinsælustu tegundirnar...

...Upp til hópa er þetta einstaklingar í banka- og fjármálaheimi, sem eru búnir að hreiðra bærilega um sig í pottþéttu samtryggingakerfi þar sem stjórn og stjórnendur hvíla í stöðugu faðmlagi – allir bærilega haldnir í kjörum. Þetta eru ekki bankamenn heldur bankaræningjar  varð einum viðmælanda mínum að orði í dag. Ummæli dagsins átti þó ritstjóri Frjálsrar Verslunar. Hann kvað vera augljóst að samkvæmt þessum tölum væri framleiðnin mest í bönkum, þess  vegna væru launin þar svona há! Það er nefnilega það. Það er þá væntanlega ... Það sem ég vildi segja almennt um þessa þróun er að hún er stórvarasöm. Thatcher sagði, virkjum græðgina. Davíð Oddsson sagði virkjum eignagleðina og orðaði þannig hugsun Thatchers á geðfelldari hátt. En þetta er þó sama hugsun. Og nú hefur heldur betur tekist að virkja græðgina. En það er ekki með öllu saklaust að...

Öll rámar okkur eitthvað í hann Múnkhásen og sögurnar sem af honum voru sagðar, til dæmis þegar hann kvaðst hafa dregið sjálfan sig upp úr síki á hárinu. Gott ef asninn hans fylgdi ekki með knapa sínum við þessa dæmalausu björgun. Enginn stóð Múnkhásen framar í sjálfsblekkingu – nema ef vera skyldi að nú í byrjun 21. aldarinnar hafi Múnkhásen hinn þýski eignast verðugan keppinaut hér uppi á Íslandi. Að sjálfsögðu er það ríkisstjórnin okkar sem ég hef hér í huga; að hún keppi nú við Múnkhásen um hvor hafi gengið lengra í sjálfsblekkingu, hún eða Múnkhásen. Tilraunir íslensku ríkisstjórnarinnar við Múnkhásenmetið er margþættar og tengjast sölu Símans. Í fyrsta lagi að reyna að fá þjóðina til að trúa því að...

Nú veit ég ekki hvort allir áfengissalar eru svo vesælir ad brjóta landslögin. Sennilega er svo komið að undantekningarnar eru þeir sem virða landslög. Þeir ættu að njóta viðskipta okkar, hinir ekki. Auglýsingin hér að ofan fer nú víða um netið og er til marks um viðleitni þeirra sem vilja ekki láta óprúttna menn grafa undan landslögum og viðleitni samfélagsins til ad draga úr áfengisneyslu. Ég hvet alla til ad gaumgæfa þennan boðskap og senda þetta sem víðast.

Fyrir fáeinum dögum skrifaði ég grein hér á síðuna um fyrirhugaða sölu á Vélamiðstöð Reykjavíkurborgar og hafði þar uppi efasemdir og varnaðarorð. Í tvígang hafa lesendur, svipaðs sinnis og ég, skrifað mér um þetta efni og nokkrir hafa haft samband. Nú síðast skrifar mér "fimmtugur borgarstarfsmaður". Telur hann það vera hið mesta glapræði að selja miðstöðina og færir greinargóð rök fyrir sínu máli. Augljóst er að hann ...
Vélamiðstöðin hefur aldrei verið baggi á Reykjavíkurborg og af henni hefur alla tíð verið hagnaður sem runnið hefur í borgarsjóð. Þá veit ég að enda þótt Reykjavíkurborg hafi nú látið "eignina" í söluútboð er ekki þar með sagt að Reykjavíkurborg þurfi að taka hvaða tilboði sem er. Enn er á það að líta, að hér hafa nú skapast aðstæður á fjármálamarkaði þar sem samþjöppun hefur keyrt úr hófi fram, tíu til fimmtán einstaklingar eru að sölsa undir sig nánast allar verðmætar eignir þjóðarinnar. Allt þetta gefur tilefni til að Reykjavíkurborg endurskoði áform um sölu Vélamiðstöðvarinnar....

Félagar mínir í ASÍ hafa gert sig seka um sömu afglöp og iðulega henda hagvísindaspekinga svokallaða: Þeir tala í hagfræðilegum alhæfingum þegar þeir hvetja til "aðhalds í ríkisfjármálum". Í yfirlýsingu ASÍ frá 6. þessa mánaðar, segir m.a.: " ASÍ, OECD, Alþjóðagjaldeyrissjóðurinn, Seðlabanki Íslands, SA og aðrir aðilar sem láta sig efnahagsmál varða hafa ítrekað bent á nauðsyn þess að stórauka aðhald í ríkisfjármálum. Skattalækkanir ríkisstjórnarinnar kalla að auki á viðbótarniðurskurð eigi þær ekki að valda aukinni þenslu." Hér stillir Alþýðusambandið sér upp með aðilum sem leynt og ljóst róa að því að þrengja að opinberri þjónustu og þröngva henni með sveltistefnu út á markaðstorgið. Þegar þangað er komið hefur hins vegar enginn fyrrgreindra aðila lengur áhyggjur af þensluvaldandi eyðslu. Ekki man ég eftir því að heyra Alþjóðagjaldeyrissjóðinn gagnrýna ...

Árni Guðmundsson, æskulýðsfulltrúi íHafnarfirði, formaður starfsmannafélagsins þar og stjórnarmaður í BSRB, skrifar athyglisverðan pistil fyrir fáeinum dögum um "forvarnarstefnu" Akureyrarbæjar. Hann gerir að umræðuefni samning bæjarins við Ölgerðina Egil Skallagrímsson um framlög til forvarna í bæjarfélaginu, 10 krónur af söluandvirði hverrar gosflösku skal nú renna til forvarna.
Sá hængur er á segir Árni, "að á sama tíma ...

Það er svolítið sérstakt að koma inn á skrifstofur embættis Sáttasemjara ríkisins þessa dagana. Ein skrifstofuálman hefur frá því í vor verið lögð undir sýslunarmenn einkavæðingar Símans. Securitas-verðir gæta þess að óviðkomandi aðilar kássist ekki upp á þessa sölumenn þjóðareignarinnar...Síminn er eins auðveld bráð og hugsast getur fyrir fjármálabraskara. Þetta er stofnun sem ætlunin er að selja skuldlausa; stofnun sem gefur eigendum sínum margra  milljarða arð á ári hverju. Kaupandinn mun að öllum líkindum geta tekið lán út á þennan gullkálf og látið hann síðan borga sig upp á tiltölulega skömmum tíma. Þetta er þekkt aðferð.
En hvað er ríkisstjórnin að hugsa? Hún vílar ekki fyrir sér að...

Bæjaryfirvöld í Súðavík hafa tekið af skarið og ákveðið að leikskólinn þar í bæ skuli verða gjaldfrjáls. Um þetta hefur verið fjallað í fjölmiðlum sem eðlilegt er og þingflokkur Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs hefur sent Súðvíkingum hamingjuóskir af þessu tilefni. Hvers vegna skyldi þingflokkurinn gera það? Ástæðan er tvíþætt. Í fyrsta lagi sýna Súðvíkingar frumkvæði og stíga mikilvægt framfaraspor sem ástæða er til að félagslega þenkjandi fólk gleðjist yfir. Í öðru lagi er þetta mál VG sérlega hugleikið því ...

Þetta er titillinn (að undanskildu spurningamerkinu) á grein Sigríðar Önnu Þórðardóttur, umhverfisráðherra, í júníútgáfu Kvarðans, fréttabréfs Landmælinga Íslands. Sigríður Anna segir Landmælingar vinna þarft verk. Vandinn sé hins vegar sá að síðustu misseri hafi "komið til árekstra milli Landmælinga Íslands og einkafyrirtækja sem bjóða landupplýsingar". Sigríður Anna segir að opinberir aðilar eigi að tryggja ...En hér er rétt að spyrja hvort þetta sé endilega gott fyrir skattgreiðendur og neytendur. Ég held ekki. Með þessari stefnu eru vaxtarsprotar ríkisfyrirtækjanna einfaldlega skornir af og þeim gert ókleift að þróast á "dínamískan hátt": Framfaraandinn er drepinn niður. Þjónkun við...

Vélamiðstöð Reykjavíkur var sett á laggirnar árið 1964. Fyrir réttum þremur árum, í júlíbyrjun 2002 var stofnunin gerð að hlutafélagi í eigu Reykjavíkurborgar og Orkuveitunnar. Síðastliðið haust var ákveðið að selja hlutafélagið og er nú svo komið að það hefur verið auglýst til sölu. Ekki tel ég þetta vera skynsamlegt, sérstaklega við þær aðstæður sem nú eru uppi. Ástæðan er sú að jafnvel þótt einhver samkeppni kunni að verða fyrst í stað (sem þó er ólíklegt) með leigu á tækjum til sorphirðu og annarra verkefna sem Vélamiðstöðin sinnir fyrir borgarbúa, þá er sú hætta mjög raunverulega fyrir hendi að...Reykjavíkurborg er ekki skuldbundin að taka neinu tilboði sem berst. Við væntum þess að borgin muni hafa langtímahagsmuni borgarbúa í huga og jafnframt þær sérstöku aðstæður sem skapast hafa í fjármálalífinu.

...En aftur að því grundvallarviðhorfi að verkalýðsbaráttan snúist um að færa baráttu einstaklinga og hópa inn á sameiginlegan vettvang samstöðunnar, einkum þegar um er að ræða réttindi sem erfitt er fyrir einstaklinginn að standa vörð um. Í málstofunni var rætt um það hvar nú væri einkum þörf á samstöðu af þessu tagi. Mörg atriði bar á góma. Eftirtektarvert var hve menn voru slegnir yfir þeirri þróun sem nú á sér stað í íslenskri fjölmiðlun. Það færðist í vöxt að viðkvæm málefni einstaklinga væru tekin til óvæginnar umfjöllunar í fjölmiðlum og væru tilfinningar fólks iðulega fótum troðnar. Þetta væri ofbeldi og gagnvart því stæðu einstaklingarnir berskjaldaðir. Þeir hefðu hvorki þrek né getu til að svara fyrir sig enda auðvelt mál að valta yfir þá aftur í næsta blaði eða í næsta þætti. Þetta væri orðið samfélagsmein og þyrfti samfélagið í sameiningu að taka á því. Í þessu sem öðru væru...

Birtist í Morgunblaðinu 05.05.05.
Lykillinn að skilningi að þessu frumvarpi er að gera sér grein fyrir því að það er sprottið upp úr ágreiningi en ekki samvinnu. Slíkt kann ekki góðri lukku að stýra og er fólgin í þessu mikil uppgjöf gagnvart erfiðu en mikilvægu viðfangsefni. Sjálfstæðisflokkurinn vill helst gera Ríkisútvarpið að hlutafélagi og dengja því út á almennan viðskiptamarkað. Því er Framsóknarflokkurinn andvígur, hann vill ekki gera RÚV að hlutafélagi, hvað þá selja stofnunina. Útkoman er einhver undarlegasti bastarður síðari tíma lagasmíðar. Tillaga um stjórn stofnunarinnar ber þessa merki. Þar er blanda af póltískri kosningu af því tagi sem nú er og ...

Birtist í Morgunblaðinu 04.05.05.
...Eðlilegt hefði verið að samhliða frumvarpi ríkisstjórnarinnar hefðu önnur þingmál um Ríkisútvarpið, þingmál Samfylkingar og Frjálslyndaflokksins, auk frumvarps VG verið send umsagnaraðilum þannig að þeir gætu vegið og metið þær hugmyndir sem lægju fyrir Alþingi. Ég er sannfærður um að stjórnarmeirihluti sem hefði trú á eigin frumvarpi þyrði að láta slíkan samanburð fara fram. Skortur á  sjálfstrausti hvað þetta varðar er vísbending um að frumvarpshöfundar óttist að samanburður gæti reynst þeim óhagstæður...Í frumvarpi VG um Ríkisútvarpið er að finna fjölmörg nýmæli. Við teljum að með frumvarpinu yrðu sniðnir af margir vankantar sem nú eru taldir vera á lagaumgjörð Ríkisútvarpsins...

Stjórn BSRB, hefur sent Stjórnarskrárnefnd tillögu þess efnis að aðgangur að drykkjarvatni skuli teljast til mannréttinda og að eignarhald á vatni skuli jafnan vera samfélagslegt . Þetta verði bundið í stjórnarskrá lýðveldisins...ef þessi krafa næði fram að ganga værum við að feta okkur inn á sömu braut og tvö ríki hafa þegar gert, Holland og Uruguay. Hér að neðan er að finna ...

Nýlega birtist fylgirit með Morgunblaðinu undir sama heiti og fyrirsögnin hér að ofan. Það fór vel á því að birta þetta rit með Morgunblaðinu því að öllum öðrum fjölmiðlum ólöstuðum hefur Morgunblaðið sinnt þessum málaflokki betur og af mikilli staðfestu um langt árabil. Þar á heiðurinn án efa fyrst og fremst Styrmir Gunnarsson ritstjóri, en hann hefur verið einn ötulasti baráttumaður fyrir hagsmunum geðsjúkra hér á landi. Í viðtali sem birtist við Styrmi í þessu riti segir hann eftirfarandi um stefnu Morgunblaðsins: "Við höfum almennt lagt okkur fram um að breyta afstöðu fólks til þessara sjúkdóma, draga úr fordómum og stuðla að opnari umræðu." 
Þetta hefur Morgunblaðinu tekist og á lof skilið. Ekki ætla ég að rekja efni umrædds blaðs en þar kemur margt fróðlegt fram. Sigursteinn Másson, formaður Geðhjálpar, fylgir ritinu úr hlaði á sinn...

...Þetta er fallegt hús með merka sögu. Ef til vill er það þess vegna sem menn með slæma samvisku leita þar athvarfs. Það gerði Einkavæðingarnefnd þegar hún boðaði sölu Símans í byrjun vikunnar. Gráðugir fjárfestar biðu utandyra. Þeir vita að þeirra menn hafa að venju unnið sitt verk vel: Hannað formúlu sem tryggir vildarvinunum bitann góða. En þjóðin, samkvæmt öllum skoðanakönnunum, er þessu hins vegar andvíg. Hvernig væri að taka undir með Jóni Bjarnasyni alþingismanni sem fer í farabroddi þingflokks Vinstrihreyfingarinnar græns framboðs og krefjast þjóðaratkvæðagreiðslu um söluna? Með því móti væri hægt að...

Birtist í Mbl. 21.03.05
...Ríkisstjórnin getur ekki bæði sleppt og haldið gagnvart lífeyrisþegum. Fyrst var rofið sambandið á milli lægstu kauptaxta og almannatrygginga þegar ljóst var að stefndi í verulegar hækkanir á lægstu launum. Eftir að skorið var á þetta samband skuldbundu stjórnvöld sig með lögum að taka skuli mið af almennri verðlags- og launaþróun í landinu þegar hækkanir á greiðslum almannatrygginga voru annars vegar. Undan þessu lágmarksskilyrði getur ríkisstjórnin ekki vikið sér...

Birtist í Málefnum aldraðra 1.tlbl.14.árg. 2005
Íslendingar eiga afar erfitt með að sætta sig við langar biðraðir. Ef það hendir menn í umferðinni á leið í eða úr vinnu að þeir þurfi að bíða lengur en 20 til 30 sekúndur á götuljósi rís samstundis mikil alda mótmæla og er þess krafist að tafarlaust verði ráðist í að gera mislæg gatnamót eða einhverjar þær ráðstafanir sem duga til að tryggja umferð án nokkurra tafa og stoppa. Kemur mönnum þá lítið við þótt framkvæmdirnar kosti himinháar upphæðir, jafnvel milljarða króna. Menn mega ekki hugsa smátt er þá sagt, bið kostar peninga. Eflaust væri þetta allt góðra gjalda vert ef við hefðum úr ótakmörkuðum fjármunum að spila og þyrftum aldrei að horfa í peninginn. Þannig er því hins vegar ekki varið. Fjármunir í sameiginlegum almannasjóðum eru af skornum skammti og skiptir miklu máli hvernig þeim er forgangsraðað og hvernig með þá er farið.
Þetta kom mér í hug nýlega við...

...Gæti verið að það væri umburðarlyndið og velvildin sem skiptir máli, ekki kerfið? Í þessa veru mælti heimspekingurinn þingeyski Sigurjón Friðjónsson á svo áhrifaríkan hátt að aldrei fer mér úr huga. Sigurjón var uppi á árunum 1867-1950. Eftir hann liggur meðal annars stórmerkilegt rit sem ber heitið Skriftamál einsetumannsins. Auk þess að vera heimspekilega þenkjandi, var Sigurjón greinilega trúhneigður en lítið gefinn fyrir hina veraldlegu umgjörð trúarinnar. Velviljað hugarfar og umburðarlyndi var honum hins vegar hugleikið. Eftirfarandi texti fjallar um velvildina og hverju hún fær áorkað ef að baki henni býr þolinmæði og staðfesta...

...En að lokum þetta. Þótt þetta hljómi allt farsakennt, og  í anda Framsóknarflokksins eins og hann hefur hagað sér í seinni tíð, þá held ég að þegar allt kemur til alls þá sé það rétt hjá Valgerði Sverrisdóttur, sem haft er eftir henni í fjölmiðlum yfir helgina, að einkavæðing raforkugeirans kunni að færa eignarhaldið úr landi. Tilnefning lífeyrissjóðanna af hennar hálfu, sem væntanlegs eiganda raforkukerfisins, er án efa hugsað sem...

Birtist í Morgunblaðinu 17.02.05.
...Þessi ákafi þykir mér ekki vera aðdáunarverður heldur til marks um undravert dómgreindarleysi. Því miður verð ég að bera svipaðar sakir á höfund síðasta Reykjavíkurbréfs. Hann skrifar sitt bréf á sama tíma og fjölmiðlar segja okkur frá því að Baugur, Samson  og framsóknarvinirnir sem spila með VÍS milljarðana, allir styrkþegar ríkisstjórnarinnar frá einkavæðingu síðustu missera og ára, hafi nú raðað sér upp og bíði þess að fá Landssímann afhentan...

Á Morgunvakt RÚV hefur verið opnað á nýjung sem ég kann að meta. Það er umfjöllun hins ágæta fréttamanns Jóns Ásgeirs Sigurðssonar um skrif álitsgjafa í erlendum fjölmiðlum. Jón Ásgeir fjallar um leiðaraskrif erlendra stórblaða og kemur víða við. Eins og gefur að skilja er maður stundum sammála hinum erlendu álitsgjöfum og stundum ekki...Síðastliðinn föstudag fjallaði Jón Ásgeir um leiðaraskrif breska blaðsins Financial Times. Leiðarahöfundur var afar ánægður með þá viðleitni Evrópusambandsins að greiða götu markaðsviðskipta í fjármálalífinu. Sérstaklega ámælisverð væri sú árátta þýskra banka, að mati Financial Times, að lána smáfyrirtækjum á heimaslóðum!! Mér varð hugsað til Landsbankans og Búnaðarbankans – hinna sálugu ríkisbanka – sem stunduðu ámóta glæpi á Vestfjörðum og víðar. Þeir höfðu... 

Birtist í Morgunpósti VG 14.02.05.
Að mörgu leyti hafa undanfarnir dagar verið góðir fyrir peningamenn þessa lands. Landsbankinn sýndi tugmilljarða gróðatölur og stjórnarformaðurinn, Björgólfur eldri, fékk tækifæri til að segja að svona gerðist þegar ríkisbankar væru "leystir úr læðingi". Forsætisráðherrann tók síðan í sama streng á þingi hjá Verslunarráðinu...Ég skal þó játa að ég er hugsi yfir oflátungshættinum í þessum mannskap og þeirri lítilsvirðingu sem félagslegu framtaki er sýnd. Og ég skal fúslega viðurkenna að ónotaleg tilfinning greip mig við lestur DV sl. föstudag. Undir fyrirsögninni, Stóru menninrnir efla andann, vitnar blaðamaður DV í svohljóðandi yfirlýsingu frá ReykjavíkurAkademíunni...

Talsmaður Samtaka banka og verðbréfafyrirtækja var mættur eina ferðina enn í fjölmiðla nú um helgina til að gagnrýna Íbúðalánasjóð. Að þessu sinni var umkvörtunarefnið auglýsing sjóðsins...Eða hvað eru samtök banka og verðbréfaftyrirtæka þegar allt kemur til alls? Þau eru samráðsvettvangur þessara fyrirtækja. Starfar hann í anda samkeppni?...Eða skyldu ummæli Guðjóns Rúnarssonar framkvæmdastjóra Samtaka banka og verðbréfafyrirtækja í Ríkissjónvarpinu í gær þar sem hann fordæmdi auglýsingar Íbúðalánasjóðs ekki verða einhverjum frjálshyggjumanninum umhugsunarefni...

Jóhannes Geir Sigurgeirsson, stjórnarformaður Landsvirkjunar, segir rangt að fyrirtæki eins og Landsvirkjun niðurgreiði rafmagnsnotkun landsmanna. Slíkar niðurgreiðslur eigi að koma frá skattborgurunum úr ríkissjóði. Þetta er vissulega samkvæmt kokkabókum peningafrjálshyggjunnar sem Framsóknarmenn ... Allt þetta þykir Valgerði Sverrisdóttur, iðnaðarráðherra og flokkssystur Jóhannesar Geirs, hið besta mál ... áfram heldur hún ótrauð, hamingjusöm í þeirri vissu að hún sé að gera rétt. Allt í anda yfirlýsingar sem hún gaf við umræður um nýskipan í raforkurekstri 26. nóvember: „Það er heldur ekkert launungarmál að það voru ekkert óskaplega margir aðdáendur frumvarpsins hér á landi þegar það kom fyrst fram. Það er eiginlega alveg stórmerkilegt að það skuli þó hafa náð að verða að lögum og vera komið á þann stað í stjórnsýslunni sem raun ber vitni. Ég er þó alltaf jafnhamingjusöm ...