Beint á leiđarkerfi vefsins

Annađ

23. Júní 2018

LEITAĐ AĐ RÖKUM LÍFSINS

MBLBirtist í helgarblaði Morgunblaðsins 23/24.06.18.
Flestum leikur hugur á að finna tilganginn í tilverunni, og jafnvel þótt menn komi ekki auga á hann, vilja þeir engu að síður skilja hvernig lífið varð til og hvernig það þróaðist.

Sumir eru ákafari leitendur en aðrir.

Það var fyrsta lexían sem mér fannst ég læra af lestri nýútgefinnar bókar eftir Guðmund Eggertsson, prófessor emeritus við Háskóla Íslands. Rök lífsins er heiti bókarinnar.

Hún fjallar um erfðafræðirannsóknir allt frá Aristótelesi til vorra daga. Hvers vegna Aristotelesi? Var hann ekki fyrst og fremst heimspekingur, meira að segja sjálfur heimspekingurinn, sem ásamt læriföður sínum Platóni, skapaði grunninn fyrir heimspeki Vesturlanda næstu rúmlega tvö þúsund árin? Haft hefur verið á orði að síðari tíma heimspeki sé fyrst og fremst neðanmálsgreinar, samþykki eða andmæli eftir atvikum, við hugsun þessara andans jöfra frá fjórðu öld fyrir Krist.

Vissulega var arfleifð Aristotelesar fyrst og fremst heimspekihugsun hans, en í bók sinni um rök lífsins fræðir Guðmundur Eggertsson okkur um það að alldrjúgur hluti vinnudags Aristótelesar, og í samræmi við það umfang ritverka hans, hafi snúið að líffræði.

Guðmundur tiltekur fjögur rit sérstaklega, Historia animalium, þar sem safnað hefur verið saman gífurlegum fróðleik um dýr, líkamsgerð þeirra, líffærafræði, lifnaðarhætti og atferli; De partibus animalium, sem fjallar annars vegar um aðferðafræði og hins vegar um líffærafræði dýra, De incessu animalium, sem fjallar um hreyfingar dýra og síðan yfirgripsmesta ritið, De generatione animalium, sem fjallar um flesta þætti líffræðinnar.
Heimspekingurinn og kennarinn vildi með öðrum orðum vita allt, skilja allt sem snerti tilveru okkar.

Lexía númer tvö er áminningin um að hinir miklu gerendur sögunnar höfðu tíma til að sinna öllu. Þetta höfum við líka lært annars staðar frá. Afkastamestu menn mannkynssögunar höfðu nefnilega tíma í allt, lesa bækur, ganga á fjöll, njóta tónlistar og rýna í Aristóteles. En skilyrðin voru ekki alltaf hagstæð.

Upphafsmaður nútíma erfðafræði segir Gumundur að hafi verið Austurríkismaðurinn Jóhann Mendel. Hann var af efnalitlu bændafólki kominn og þar sem fjárráð heimilsins dugðu ekki fyrir langskólanámi, ákvað hinn ungi Mendel að ganga í klaustur hjá vísindalega sinnuðum ábóta. Hann endaði sjálfur sem slíkur og þurfti að sinna rekstri klausturs jafnframt því sem hann gerðist frumkvöðull í mannkynssögunni. Þetta var á nítjándu öldinni.

Þriðja lexían snýr að Guðmundi Eggertssyni sjálfum. Hvað knýr hann til að skrifa alþýðurit um sögu erfðfræðinnar, mann sem nálgast háan aldur og  á að baki ótal ritsmíðar á háfræðilegum grunni?

Í inngangi að bók sinni segir hann okkur að hann hafi viljað segja  lesendum sínum frá rannsóknum merkra frumherja, því þar með megi ætla að við öðlumst skilning á sögu erfðafræðinnar. Frásagnir af frumherjunum séu „skrifaðar fyrir fróðleiksfúsan almenning en geta vonandi einnig orðið sérfróðum til nokkurs gagns og gamans."

Þarna finnum við fyrir anda upplýsingarinnar, Magnúsi Stephensen, sem öllum mönnum fremur hamaðist við það upp úr aldamótunum 1800 að uppfræða landslýðinn um gagn og nauðsynjar í tilverunni. Atorka hans átti sér engin takmörk.

Og þar erum við komin að fjórðu og lokalexíunni af bók Guðmundar Eggertssonar en hún lýtur að atorkunni og dugnaðinum, sem sumir einstaklingar búa yfir. Hvað skýrir þennan kraft? Er ekki líklegt að brennandi löngun til þess að skilja tilveruna og þá einnig örva aðra til að leita eftir slíkum skilningi, sé orkugjafi í sjálfu sér, eins konar eldsneyti andans; og að þetta skýri jafnframt  hvers vegna sumt fólk býr yfir, að því er virðist, óþrjótandi orku og reynist okkur öllum hinum svo gjöfult?

Spyr sá sem ekki veit, en einhvern veginn hljómar þetta í góðu samræmi við rök lífsins.


Bréf til síđunnarRSS Fréttaveita

Frá lesendum

15. Júlí 2018

HUGSAĐ TIL VINAR

Brátt áratugina sérðu sjö
samt gefurðu lítið eftir
Ævikvöld eignist eflaust tvö
Þar ekkert ykkur heftir!!
...
Pétur Hraunfjörð

21. Júní 2018

NÚ ÁHUGI MINN ALLUR FÓR

Nú áhugi minn allur fór
er af leið var haldið
Katrín valdi auðvalds-kór
og kaus Íhaldið.
...
Pétur Hraunfjörð

17. Júní 2018

Í FRAMHALDI AF OLÍFUVIĐAR-GREIN

Í framhaldi af grein þinni um Ólífuviðargrein þá er vert að rifja upp ferð Apolli 11 til tunglsins í júlí 1969. Merki ferðarinnar (Mission Emblem) var hannað af geimförunum sjálfum. Þeir komu upp með þá hugmynd að nota ameríska örninn og tunglferjan sjálf var kölluð "Eagle". Í lokafasa hönnunarferlisinu þótti geimförunum útlit arnarins vera of ...
Sveinn V. Ólafsson

7. Júní 2018

„SKILAR SÉR MEST TIL ŢEIRRA STĆRSTU"

Við sjáum lekinn ljótan
Þar lítið var um þref
gjaldlítinn gaf ´ún kvótann
ei Lilju fyrirgef.
Pétur Hraunfjörð

28. Maí 2018

LÍTIĐ MAĐUR SEGJA MÁ

Lítið maður segja má
orðin margir bera
sannleika að segja frá
sjaldan aðrir gera.
Málavexti þá muna skalt
ef margir á þig hlýða
Og ekki bæta í sárið salt
sem aðrir fyrir líða.
Pétur Hraunfjörð

19. Maí 2018

SVO ER ÖNNUR TEGUND FROĐUFRÉTTA

... Þakka pistilinn um daginn um hvernig fjölmiðlamenn forheimska opinbera umræðu um stjórnmál með að slá upp fyrirsögn um ýmis mál og með viðbótinni "segir stjórnmálafræðingur" í meginmáli. Í aðdraganda kosninga halda þeir sínu striki með þetta en bæta við annarri tegund froðufrétta sem felst í því að skrifa fyrirsögn hvern dag um hvort meirihlutar standi eða falli. Í meginmáli er síðan vísað til skoðanakannana. Sífelldar fréttir af skoðanakönnunum er sennilega einföld leið til að fylla síður blaða og framkalla uppgerða spennu í stað þess að taka til umfjöllunar viðfangsefni stjórnmála og mikilvægi almannaþjónustu fyrir lífskjör. Aukið vægi ...
Sigfinnur

18. Maí 2018

BARNAVERNDAR-MÁL EIGA BETRA SKILIĐ EN AĐ RÁĐIST SÉ GEGN EFTIRLITS-AĐILUM

Sæll Ögmundur. Takk fyrir góða og tímabæra grein þína um fréttaflutning af barnaverndarmálum. Ég var rétt í þessu að lesa einkar einkennilega grein eftir Auði Jónsdóttur á vef Kjarnans, en hún virðist ímynda sér að ábending þín í lok greinarinnar um möguleg tengsl blaðamanns Kjarnans og aðila sem barnaverndarmálum - að þarna sé að finna tengsl ekkert síður en annars staðar - sé megininntakið í umfjöllun þinni. Það er afskaplega undarlegur málflutningur, órökvís og óheiðarlegur, og mér finnst þessi mikilvægi málaflokkur eiga betra skilið en slíka útúrsnúninga. Maður veltir fyrir sér ...
Þorsteinn Siglaugsson 

16. Maí 2018

GETUR EKKI ORĐA BUNDIST

Var að lesa það sem félagi Einar Ólafsson ritar. Eg get ekki orða bundist: Að jafna einni skelfilegustu harðstjórn sem mannkynið hefur nokkru sinni upplifað við Evrópusambandið botna eg ekkert í. Evrópusambandið hefur verið byggt á grundvallarmannréttindum og að útfæra lýðræði á kannski eitthvað öðruvísi hátt en íhaldinu á Íslandi hugnast. Í mínum augum er fáni Evrópusambandisin tákn um betra lýðræði og aukin mannréttindi. Og að ala á tortryggni gagnvart því sem vel hefur verið gert skil eg ekki. Vilja menn þessa endalausu vitleysu með þennan efnahagsleik með ...
Guðjón Jensson

4. Maí 2018

MÁLAVEXTIR OG MĆĐRAHYGGJA

Ég þakka þér fyrir að greina frá allri þessari uppákomu í Velferðarráði varðandi hæfni Braga. Er það ekki rétt skilið að afskipti Braga snéru aðeins að því að amman fengi að umgangast barnabörn sín áður en hún dæi? Og eins og þú segir, hefði verið ámælisvert og vanræksla ef Bragi hefði ekki haft afskipti af því. Það hefur nú komið fram að ástæða hefur verið til að Barnaverndarstofi skipti sér af/komi með athugasemdir á starfsháttum barnaverndarnefnda á t.d. höfuðborgarsvæðinu í gegnum tíðina, eins og hefur komið fram í fjölmiðlum. Ég leyfi mér að vitna í eftirfarandi: "Í umræðu sem spannst um þessa lagasetningu og aðkomu mína að henni var ég harðlega gagnrýndur fyrir að draga taum mæðra - væri mæðrahyggjumaður eins og ...
Ari Tryggvason

15. Apríl 2018

SITT SÝNIST HVERJUM

Ögmundur minn kæri. Ég hefi nú um langt skeið ekki tjáð mig varðandi mál líðandi stundar. Ég get þó ekki orða bundist hversu harkalega öfl innan VG fara gegn Katrínu okkar Jakobsdóttur. Mér finnst helv hart hversu sú er við tók af þér og ég veitti brautargengi á sínum tíma fer grimmilega fram gegn okkar frábæra formanni og kann ég henni litlar þakkir fyrir. Auðvitað stöndum við öll gegn beitingu vopnavalds og ég tala nú ekki um beitingu efnavopna, en mér finnst aðallega vera mesti hávaðinn eftir að Trump og co fóru fram og eyðilögðu efnavopnaverksmiðjurnar, þessi háværu mótmæli voru ekki mjög svo í frammi þegar Rússar og stjórnvöld í Sýrlandi voru að berja á þjóðinni. ...
Óskar K Guðmundsson fisksali



BSRBVGAlţingi

Póstlisti

Hér ađ neđan geturđu skráđ ţig á póstlista Ögmundar. Skráđir ađilar fá reglulega sent fréttabréf í tölvupósti.




Afskrá | Breyta skráningu

Frjálsir pennar

3. Júlí 2018

Kári skrifar: ŢJÓĐAREIGN OG KVÓTAKERFI Í LJÓSI SAMKEPPNIS-RÉTTAR

... Löggjafinn, Alþingi, er hins vegar rígbundinn margskonar hagsmunaöflum sem í raun stjórna ferðinni og því ekki við miklu að búast úr þeirri áttinni. Umræða um „hag­ræðingu" kemur fyrir lítið, eigi menn ekki það sem hagræðingin snertir. Með öðrum orðum; eignarréttur íslensku þjóðarinnar var hafður að engu. Þjóðareign varð að „þjófaeign". Það er kjarni málsins. Hið svokallaða „framsal" er því lögleysa frá upphafi þegar af þeirri ástæðu. Þar að auki hefur íslenska þjóðin notið í litlu meintrar hag­ræðingar sem hefur að stærstum hluta endað í vösum braskara og hluthafa útgerðarfyrirtækja ...

10. Apríl 2018

Hrafn Magnússon skrifar: LEIFTURSÓKN FRÁ HĆGRI

Fyrir nokkru las ég bók Þorleifs Óskarssonar, sagnfræðings, um SFR, stéttarfélag í almannaþjónustu. Félagið hét reyndar SFR, starfsmannafélag ríkisstofnana, þegar ég gegndi framkvæmdastjórastörfum fyrir félagið á árunum 1973 til 1975. Bókin kom út í apríl á liðnu ári og er heiti hennar  „Saga baráttu og sigra í sjötíu ár". Bók Þorleifs er afar fróðleg og prýdd mörgum myndum. Ég hefði talið ákjósanlegt að nafnalisti væri aftast í bókinni, en tilvísanir, heimildir og myndaskrá eru hins vegar til fyrirmyndar.  Þá eru viðtölin við ýmsa fyrrverandi og núverandi forystumenn félagsins upplýsandi og gefa fyllri mynd af starfsemi SFR. Við lestur bókarinnar sakna ég þó þess að ekki sé getið um ...

13. Mars 2018

Jón Karl Stefánsson skrifar: VARĐANDI NEIKVĆĐA UMFJÖLLUN UM VANESSU BEELEY OG TIM ANDERSON

Eins og við mátti búast vakti fyrirlestur Vanessu Beeley ásamt útgáfu bókar Tim Andersons, Stríðið gegn Sýrlandi, sterk viðbrögð, bæði jákvæð og neikvæð. Einnig var viðbúið að viðbrögðin í neikvæðu áttina væru ekki efnisleg, heldur beint gegn persónum höfundar og þeirra sem buðu Vanessu til Íslands. Það er rétt að svara bæði þeirri gagnrýni sem komið hefur upp og einnig að lýsa stuttlega því sem kemur fram í bók Tims Andersons og einnig því sem ekki kemur fram þar, um tilgang útgáfunnar og þætti þýðenda í þessu öll saman. Bók Tims Andersons er mjög ítarleg, hvað heimildavinnu varðar. Þeir sem vilja ...

Slóđin mín:

Allar greinar

Stjórnborđ

Forsíđa vefsins Stćkka letur Minnka letur Senda ţessa síđu Prenta ţessa síđu Veftré Hamur fyrir sjónskerta