Kjaramál

...Nú er ég í hópi þeirra sem tók eindregið undir með forsætisráðherra er hann ritaði Kjaradómi og bað hann um að endurskoða ákvörðun sína. Frá þessari afstöðu hef ég ekki hvikað þrátt fyrir efasemdir víðs vegar að í þjóðfélaginu um að þetta hafi ekki verið réttmætt. Í þessu sambandi hefur einkum tvennt verið sagt. Í fyrsta lagi að Kjaradómur sé dómstóll og rangt af framkvæmdavaldinu að reyna að hlutast til um ákvarðanir hans. Í öðru lagi geti Kjaradómur ekki breytt ákvörðunum sínum að óbreyttum lögum. Þessu er ég ósammála...Hvaða störf eru sambærileg? Hvað er sambærileg ábyrgð? Á hvaða forsendum á að bera saman ábyrgð bankastjóra og ráðherra, strætisvagnastjóra og alþingismanns, biskups og kennara, sjúkraliða og dómara? ... Hvor ber meiri ábyrgð, heilaskurðlæknir á sjúkrahúsi eða matráðskonan á sjúkrahúsinu? Einn maður liggur undir hníf læknisins, matráðskonan getur hins vegar drepið allan spítalann ef hún gerir alvarleg mistök. Er hennar ábyrgð þá meiri...? 

...Það sem hins vegar er slæmt er að þeir sem stýra för í þjóðfélaginu, stjórnvöld og atvinnurekendur, hafi engan vilja á því að stefna í átt til jöfnuðar. Þá aðeins hreyfa þeir sig að lognmollunni sé í voða stefnt! Það má ekki fara upp úr hjólförunum, segja þingmenn Íhaldsins og talsmenn atvinnurekenda. Að máli kom við mig kona sem starfað hefur í fiskvinnslu um langt árabil. Hún sagði að sér yrði óglatt við að hlusta á þennan  mannskap. Svo naumlega skömmtuðu þeir laun úr hnefa að Íslendingar hrökkluðust úr hverri starfsgreininni á fætur annarri, þar á meðal fiskvinnslunni. Íslenska verkafólkið reisti nefnilega þá kröfu að vera þátttakendur í íslensku samfélagi með öllum þeim tilkostnaði sem það hefði í för með sér, blöðunum, bókunum, leikhúsi, tónleikum og bíói – að ógleymdum ferðalögum. Þegar launin hrykkju ekki til væri leitað í önnur störf. Þá væri viðkvæðið af hálfu atvinnurekenda iðulega að Íslendingar vildu ekki vinna þessi störf. Það er alrangt. Hið rétta er að Íslendingar vilja ekki...

...Í fyrsta lagi eru vinnubrögðin forkastanleg...Þannig er þjóðin í þann veginn að hverfa inn í jólin þegar Kjaradómur nú kynnir ákvörðun sína...Þar erum við líka komin að hinni pólitísku ábyrgð. Hún er atvinnurekendanna, sem hækka stjórnendur og hálaunafólk í kjörum bæði í samningum og utan samninga, langt umfram láglauna- og millitekjufólkið. Með undanteknungum hefur þetta verið reyndin undanfarin ár...Það sem ég óttast að muni gerast í kjölfarið er, að reynt verði að setja forstjóralaunin undir huliðshjúp. Með öðrum orðum, til þess að himinhá laun raski ekki ró, eða öllu heldur dragi ekki úr andvaraleysi lágtekju- og meðaltekjufólks, verði kjör hátekjufólksins gerð leynileg. Hvers vegna var til dæmis kveðið sérstaklega á um það í nýgerðum lögum um Fjármálaeftirlitið að laun forstjórans skyldu tekin út úr bæði almennu samningsumhverfi..Hið sama gildir um fleiri stofnanir. Ég gagnrýndi þetta á þingi á sínum tíma við engar undirtektir stjórnarmeirihlutans. Það væri verðugt verkefni fjölmðila að fara í saumana á þessu...

...Í tilefni af afmæli Tollvarðafélags Íslands var efnt til sýningar á ýmsum munum og gögnum úr starfi tollvarða. Sýningin var fróðleg og minnir á hve mikilvægt er að halda til haga minjum frá liðinni tíð. Sýningin byggði á framtaki nokkurra einstaklinga úr röðum tollvarða sem eiga lof skilið fyrir framtakið. Um það hefur verið rætt að stofnað verði minjasafn lögreglunnar og hefur Landssamband lögreglumanna falast eftir gamla fangahúsinu við Skólavörðustíg til slíkra nota. Væri tilvalið að tollverðir fengju inni á sama stað fyrir minjasafn sitt sem nú er kominn myndarlegur vísir að...

Birtist í Morgunblaðinu 13.11.05.
...Skjólstæðingar formanns SA, atvinnurekendur þessa lands, eru almennt séð ekki vanhaldnasti hluti þjóðfélagsins. Ingimundur Sigurpálsson hefur litlar áhyggjur yfir því að sá hópur, forstjórar og þeirra hirð, fái fullmikið í sinn hlut...

Ingimundur Sigurpálsson er dagfarsprúður maður og á meðan hann gegndi stöðu sveitarstjóra og sat í stjórn Lífeyrissóðs starfsmanna ríkisins urðu menn þess ekki varir að hann hefði horn í síðu opinberra starfsmanna. Á stjórnarfundum í lífeyrissjóðnum var hann málefnalegur, alla jafna tillögugóður og vildi lífeyriskerfinu hið allra besta. Um þetta get ég sjálfur borið vitni því við vorum samtíða í stjórninni. Efir að Ingimundur gerðist formaður Samtaka atvinnulífsins virðist einhver viðsnúningur hafa átt sér stað innra með honum. Nú sér hann, ef dæma skal af yfirlýsingum hans á nýafstaðinni ráðstefnu Sambands íslenskra sveitarfélaga, starfsmönnum almannaþjónustunnar allt til foráttu, þeir séu ofhaldnir í launum og kjörum og beindi hann því til sveitarstjórnarmanna að nú væri lag að...

...Á meðal þeirra sem tóku þátt í þessari umræðu var Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, formaður Samfylkingarinnar og nefndi hún í umræðunni að tekist hefði að draga úr kynbundnum launamun hjá Reykjavíkurborg um 50% á árabilinu 1995 til 2001. Þetta véfengdi ég með þeim orðum að ég væri ekki reiðubúinn að skrifa upp á að svo hefði verið og nefndi einnig að vegna þeirra launakerfisbreytinga sem gerðar hefðu verið á þessu tímabili hefði kjaramunurinn í borginni, á milli þeirra hæstu og hinna lægstu aukist. En þótt svo hafi verið mun hitt vera rétt hjá Ingibjörgu Sólrúnu að kynbundinn launamunur minnkaði um 50% á þessu tímabili. Ég hefði því betur látið ógert að draga þær staðhæfingar hennar í efa og mun...

...Í kvöldfréttum Sjónvarps í gær og síðan í Kastljósi í kjölfarið var lagt út af innanhússpósti í Vinnumálastofnun þar sem fram kom það sjónarmið starfsmanns að afgreiða ætti umsókn um starfsleyfi fyrir tiltekinn erlendan verkamann með "ljóshraða" enda mætti búast við því að fyrir vikið væri verkamaðurinn reiðubúinn að fletta ofan af óheiðarlegum vinnubrögðum óprúttinnar starfsmannaleigu. Kristján Kristjánsson stýrði umræðunni í Kastljósi og fórst það vel úr hendi. Hins vegar var bæði í fréttum og kynningu á samtali framkvæmdastjóra Vinnumálastofnunar og lögmanns starfsmannaleigu sem legið hefur undir ámæli fyrir óprúttin vinnubrögð, gefið sterklega í skyn að Vinnumálastofnun hefði misnotað aðstöðu sína...

Í morgunútvarpi í dag var fjallað um fæðingarorlof karla. Rætt var við hæstráðendur í banka. Spurt var hver ástæða væri fyrir því að karlar fari síður í fæðingarorlof en konur en sérstaklega var fjallað um hátekjuhópinn. Var það vegna launataps? Það getur verið erfitt að sjá á eftir þeim peningum sem tapast, eða hvað? Vegna þaks sem er á greiðslum fer maður með tvær milljónir á mánuði niður í 480 þúsund en viðmiðunarþakið á greiðslur úr Fæðingarorlofssjóði er 600 þúsund og er að hámarki greidd 80% af því. Þetta var fullkomlega eðlileg spurning og svarið var líka heiðarlegt. Bankamaðurinn sagði aðra þætti ráða en launatapið. Mér varð þó hugsað til þess hve langt við erum komin frá heimi ...

Í fjölmiðlum er nú fjallað um verðbólguna sem komin er framúr verðbólgumarkmiðum Seðlabankans en þau lágu til grundvallar kjarasamningum bæði á almennum vinnumarkaði og hjá hinu opinbera. Fulltrúar Samtaka atvinnurekenda segja að vel komi til greina af þeirra hálfu að segja upp kjarasamningum og í Fréttablaðinu er flennistór fyrirsögn yfir viðtölum við fulltrúa þeirra og fjármálasérfræðinga: Kaupmátturinn í landinu er of hár. Það má til sanns vegar færa að sé því haldið fram að ef krónan sé of hátt skráð miðað við þarfir íslenskra framleiðsluatvinnuvega þá sé jafnframt verið að segja að kaupmáttur þjóðarinnar sem heildar sé of mikill.
Hér þarf þó að gera tvo mjög mikilvæga fyrirvara...

...Í blaðaviðtölum hefur ríkisendurskoðandi skýrt frá sparnaðaraðgerðum innan eigin stofnunar. Allra leiða hafi verið leitað til að draga úr tilkostnaði, jafnnvel hafi starfsmenn fallist á launalækkun. Við þurfum að sýna öðrum gott fordæmi, lýsir ríkisendurskoðandi opinberlega yfir, nokkuð ánægður með sig...Ég fæ ekki betur séð en Sigurður Þórðarson ríkisendurskoðandi tali fyrir þessari aðferðafræði innan eigin stofnunar. Gagnvart öðrum predikar hann hins vegar valdboð og hefndaraðgerðir. Mín ráðlegging til ríkisendurkoðanda er þessi: Ef þú vilt verða öðrum gott fordæmi skaltu gefa ráðleggingar sem þú sjálfur værir reiðbúinn að fylgja. Og síðast en ekki síst, ef Ríkisendurskoðun ætlar ekki að láta einangra sig og líta á sig sem þjónustustofnun við pólitískt framkvæmdavald væri ráð að...

Forsvarsmenn norrænu verkalýðshreyfingarinnar héldu fund í Reykjavík í síðustu viku en í framhaldinu var efnt til ferðar að Kárahnjúkum til þess að kynnast aðstæðum þar og ræða við trúnaðarmenn launamanna á virkjunarsvæðinu. Efni Reykjavíkurfundarins rímaði prýðilega við þessa heimsókn því á honum var m.a. fjallað um vandamál sem fylgdu erlendum verktakafyrirtækjum og tilraunum þeirra til að draga úr tilkostnaði með því að færa kjör launafólksins eins langt niður og nokkur kostur er...Oddur Friðriksson, aðaltrúnaðarmaður Alþýðusambandsins við Kárahnjúka fór með okkur um svæðið og leiddi okkur í allan sannleika um stöðu mála. Hann og félagar hans eiga þakkir skildar fyrir vel unnin störf og það mega þeir vita að þeir hafa alla íslensku verkalýðshreyfinguna ...

...Auðvitað á nákvæmlega hið sama við hér á landi og úti í hinum stóra heimi. Þegar fólk sýnir samstöðu fær það sínu framgengt. Óbilgjarnar ríkisstjórnir gerast þá blíðmálli og breyta hegðan sinni. Á Íslandi stefnir í mikið óefni fari fram sem horfir og er orðin lífsnauðsyn að koma vitinu fyrir stjórnvöld. Á meðan sumir telja eignir sínar í milljöðrum hafa aðrir vart í sig og á...Þetta gerist á sama tíma og ríkisstjórnin lætur þau boð út ganga að allir landsmenn bókstaflega baði sig í góðæri. Vel sóttir baráttufundir á degi verkalýðsins er krafa um breytta forgangsröð. Höfum það í huga. 

Nánast án nokkurrar umræðu í verkalýðshreyfingunni virðast örfáir einstaklingar ætla að knýja í gegn grundvallarbreytingar á lífeyriskerfinu. Til stendur að tengja verðmæti iðgjalda aldri greiðandans þannig að iðgjöld sem greidd eru á unga aldri eru verðmætari en iðgjöld sem við greiðum þegar aldurinn færist yfir. Rökin eru þau að sjóðurinn hafi peningana lengur til ávöxtunar. En hvað þýðir þetta t.d. fyrir konur sem eru fjarri vinnumarkaði á fyrstu árum starfsævinnar vegna barneigna og hvað með langskólagengið fólk sem kemur seint inn á vinnumarkað?

Birtist í Morgunblaðinu 25.02.05. og í vikunni á Norðurlöndunum öllum í nafni NTR , sbr. að neðan.
...Hér er þörf fyrir Norðurlandaráð sem sameiningarafl og leiðandi aðila í því starfi að styrkja og þróa áfram norrænt kerfi með velferð fyrir alla í fyrirrúmi og öfluga verkalýðshreyfingu. Það er jarðvegur fyrir jákvæða þróun á Norðurlöndunum. Við vitum að viðhorf almennings til norræna velferðarkerfisins er jákvætt. Stjórnmálamennirnir hafa líka umboð til að bæta og þróa kerfið áfram.... 

... Þegar fjölmiðlar vöktu nú nýlega máls á því að samkvæmt lögunum geta fyrrverandi ráðherrar og alþingismenn verið á eftirlaunum, jafnframt því að gegna launaðri vinnu fyrir ríkið, stekkur Halldór Ásgrímsson fram á sjónarsviðið og segir að breyta þurfi lögunum, menn hafi hreinlega ekki áttað sig á að svona væri þessu varið! Las hann ekki frumvarpið? Eftirlaunafrumvarpið var einfalt og auðskilið og þetta hlaut öllum að vera ljóst sem kynntu sér málið. Ingibjörg Sólrún Gísladóttir, varaformaður Samfylkingar, sagði í sjónvarpsviðtali að þetta væri afleiðing af flýtimeðferð frumvarpsins, nær hefði verið að gefa sér betri tíma svo sníða mætti agnúa af og ná sátt um þessar breytingar. Þessu er ég algerlega ósammála ... Ömurlegastur er þó hlutur Alþýðusambands Íslands í þessu máli og get ég fullvissað félaga mína á þeim bænum um að nú er farið að þykkna í okkur sem stöndum að hinum opinberu sjóðum. ASÍ leyfir sér að spyrða saman sérsniðinn lífeyrissjóð ráðherra og þingmanna annars vegar og lífeyrissjóði ríkis- og bæjarstarfsmanna hins vegar, sem BSRB og önnur samtök ...

... Þetta þýðir að langskólagengið fólk fær rýrari réttindi en þeir sem koma snemma inn á vinnumarkað og konur sem eru lengi heima vegna barneigna á fyrri hluta starfsævinnar og koma þar af leiðandi seint inn á  launamarkað, fá rýrari réttindi en eiginmennirnir sem fara snemma að greiða iðgjöld inn í lífeyrissjóði. Þarf ekki að ræða þetta betur áður en ákvörðun er tekin? Þetta er ekki mál sem á að leiða til lykta í lokuðum klúbbi lífeyrissjóðsstjórna. Þetta kallar á víðtæka samfélagsumræðu ...