Frjálsir pennar

Hin síðari ár hafa nýjar "jurtir" bæst við flóru glæpamennsku á Íslandi. Nýtísku bankaræningjar hafa mjög látið til sín taka, sópað til sín sparifé almennings innan lands og utan, stolið öllu sem mögulega er hægt að stela. Íslenskir stjórnmálamenn, sem reisa áttu skorður við athæfinu með lögum og eftirliti, létu flækja sig í vef þjófanna og þegja því þunnu hljóði um glæpina. Nokkrir þessara sjórnmálamanna höfðu bein tengsl inn í föllnu bankana og fengu afskrifaðar háar upphæðir sem aldrei stóð til að endurgreiða. Stjórnmálamennirnir lifa í voninni að almenningur verði fljótur að fyrna og fyrirgefa, eygja endurkjör í næstu kosningum. Sumar skoðanakannanir benda líka til þess að væntingarnar kunni að vera raunhæfar, enda dreymir ótrúlega marga um að tilheyra einhverjum hópi glæpamanna. Lífssýn margra kjósenda, bankaræningja og stjórnmálamanna fellur því oft í sama farveg að þessu leyti. En það eru ekki bara umsvifamiklir hópar bankaræningja sem bæst hafa í íslensku glæpaflóruna, þar má líka finna annars konar glæpamenn. Undanfarin ár hafa umdeild vélhjólasamtök skotið rótum í landinu. Þar er um annars konar hópamyndun að ræða. Hins vegar hafa þeir sem stunda "gamaldags" glæpi líka tekið tæknina í sína þjónustu, sérstaklega tölvutæknina, og mætt þannig kröfum nútímans. Helsti munurinn á...

Undirritaður, sérfróður skipulagsfræðingur, hef lagt fram spátilgátu um að þegar gerður yrði upp kostnaður við gerð Martiganga um Vaðlaheiði, hljómi heildarverðmiði á  14.2 milljarða króna.  Sá sami og á Héðinsfjarðargöngum sem gerð voru árin 2006 til 2010. Spátilgátan byggist á að hógvær verði vöxtur á verktakaumbun á verktíma, miðað við fyrra Martiframtakið í Óshlíð eða Metrostavframtakið í Héðinsfirði. (Þeim verkum lauk 2010). Startilboð Martis í gerð Vaðlaheiðarganga er 8.9. ma kr. í verkumbun sem reynslu samkvæmt mun vaxa á verktíma, þó aðeins um helming þess, sem gerðist vegna gerðar Martiganga um Óshlíð,  2008 til 2010. Að auki eru fyrirséð...

Nýleg ráðning forstjóra Bankasýslu ríkisins sýnir vel að íslenska mafían er alls ekki á undanhaldi, þvert á móti hefur hún styrkt sig í sessi. Ýmsir bundu við það vonir að eftir íslenska efnahagshrunið yrðu teknir upp vandaðri og faglegri stjórnsýsluhættir, ekki hvað síst þegar kemur að opinberum ráðningum. Eins og flestum er kunnugt hafa opinberar ráðningar, áratugum saman, mjög gjarnan einkennst af sterkum pólitískum tengslum þess sem ráðinn er í ákveðið embætti við þá sem hafa veitingavaldið á hverjum tíma. Þetta hefur átt við um nánast allar stöður á vegum hins opinbera. Gildir einu hvort um hefur verið að ræða skrifstofustjóra í ráðuneytum, ráðuneytisstjóra, dómara Hæstaréttar, seðlabankastjóra og jafnvel skipan lektors í stjórnmálafræði svo nokkur dæmi séu tekin. Allt hefur þetta fólk verið í réttum flokkum og þóknanlegt veitingavaldinu. Meðal áberandi einkenna á þessu ...

Það hefur verið skemmtilegt að rölta efir neðanverðum Laugaveginum þetta sumar og niður á Lækjartorg. Endurbyggða húsið við Laugaveg 6 er risið, nýlega búið að laga húsið við Þingholtsstræti 2, á horninu við Laugaveg af miklum myndarskap, og framlengja í fornum stíl bakhúsið við Lækjarbrekku, sem liggur upp að Skólastræti. Loks hefur Lækjargata 2 tekið á sig nýja og þó gamla mynd, Yfirréttarhúsið gamla í Austurstræti hefur verið endurgert með sem næst upphaflegum hætti en Nýja bíó loks risið úr öskustónni að baki þess. Fleiri merki sjást um viðgerðir gamalla húsa í Þingholtunum og víðar í gamla bænum. Þessi árangur hefur náðst fyrir mikið starf Torfusamtakanna, annarra húsverndunarsamtaka og áhugamanna en þorri borgarfulltrúanna hefur smám saman komist á þá skoðun að ...

...Enginn skyldi vanmeta frjálshyggjuofstækið, þótt það velji sér  rólegt sýndar-yfirbragð. Hægriöflin eru enn albúin til árása, þótt ein byltingartilraun þeirra hafi orðið öllum dýrkeyptar ófarir. Hægt en bítandi reyna hægriöflin að finna á ný þau vopn sem duga málstaðnum. Þau ætla frjálshyggjunni fullan sigur, hverju sem tautar, hvað sem það kostar. Gegn þessu afli dugar ekki undanhald. Það býr mikið vit með Íslendingum almennt, gott siðferðiþrek. Brýnt er að þeir skilji þó til botns hið stóra pólitíska samhengi, standist sterkum áróðursöflum snúning, sameinist til góðra verka, láti ringlureið og hægralýðskrum ekki móta huga sinn. Allra síst eiga þeir að endurreisa svarinn óvin sinn af sárabeði. Sá óvinur vísar nú til ...

...Viðbrögð víða að úr "kerfinu" við síðustu tegund bankarána valda vissum áhyggjum. Lítið fer fyrir ákærum á hendur helstu stjórnendum og ábyrgðaraðilum bankanna enda þótt flestir hinna meintu afbrotamanna séu þekktir og enginn þeirra hafi verið með lambhúshettu þegar þeir frömdu brot sín. Enginn vafi er á því að hefðu þeir sem frömdu bankarán af "fyrstu gerð" ["utan frá" og með haglabyssu] fundist hefði þess ekki verið langt að bíða að dómar féllu í málum þeirra. En þegar banki er rændur samkvæmt "þriðju gerð bankarána" [sem er auðvitað mun þróaðri aðferð] þar sem velflestir gerendur eru þekktir, þá standa málin mjög í "kerfinu" sem gjarnan ber við háu flækjustigi málanna. Flækjustigið er vissulega hátt en skýrir þó ekki ...

...Þetta heiðargatsmálefni er talandi sönnun um að með samstilltum vélbrögðum og skrumi má keyra fram stór málefni og valda um leið samfélagsusla. Nauðsyn jarðganga um Vaðlaheiði er umdeild. Varla verður gatinu stillt upp sem þarfasta samtaki á Íslandi.  Á hinn bóginn er fullyrt að göngin verði samfélaginu í heild enginn kostnaðrabaggi. Reksturinn byggist á ,,vali einstaklingsins" þ.e. vilja hvers vegfarenda til aukaútgjalda, sér til þæginda og hagræðis. Á þessu skrumi hefur vélbragðið byggst. Að líkum munu senn birtast ,,leiðréttingar" við sjálfbærniútreikninga talsmanna Vaðlaheiðargats og um leið ...

...Hún er virkilega áleitin sú spurning hvort þetta sé það sem átt er við með "erlendri fjárfestingu"; innkoma og afturganga íslenkra fjárglæframanna í íslenskt atvinnu- og fjármálalíf. Magma-leikritið á Suðurnesjum sýnir vel að hægur vandi er að fara í kringum reglur og lög á evrópska efnahagssvæðinu þegar um "erlenda fjárfestingu" er að ræða. En þar var sænskt skúffufyrirtæki notað sem milliliður fyrir "kanadíska fjárfesta". Fróðlegt væri að vita hvort t.a.m. Halldór J Kristjánsson, Finnur Ingólfsson eða aðrir sem tengsl hafa við íslenskt bankakerfi hafi þar komið að málum. En margir muna vel eftir þætti "erlenda fjárfestisins" Hannesar Smárasonar í REI-málinu svo kallaða. Öll hafa þessi mál verið með mjög sérstökum blæ svo ekki sé nú meira sagt. Það er ekki óeðlilegt að staldrað sé við þegar umræðan um "erlendu fjárfestinguna" sprettur upp aftur ...

...En hvers vegna er verið að rifja upp fortíð "Frelsara ársins 2004"? Hafa ekki hann og aðrir álíka lagt áherslu á það að horfa til framtíðar - gleyma fortíðinni? Nú vill svo til, að þessi "sparisjóðahirðir" er ævinlega fullur heilagrar vandlætingar þegar rætt er um atvinnulaust fólk á Íslandi og atvinnuleysisbætur sem svo eru nefndar. Þá sér hann djöfulinn í öllum hornum og á ekki orð yfir ósvífni fólks sem þiggi atvinnuleyisbætur og jafnvel án þess að þurfa þess. Nýlegar fréttir í fjölmiðlum staðfesta það. Mætti halda að Pétur sjái þetta sem eitt mesta böl þjóðarinnar, fyrr og síðar. "Maður líttu þér nær" var einhvern tíma sagt. Þetta tal verður í meira lagi ótrúverðugt í ljósi viðskipta- og stjórnmálaferils Péturs. Oft mætti ætla að...

...Samkvæmt kenningu Þorsteins á aldrei að ákæra samkvæmt ákvæðum neinna laga ef minnsti möguleiki er á því að hægt sé að tengja slíka ákæru við pólitík af einhverju tagi. En er ekki Alþingi pólitísk stofnun? Setur það ekki ábyggilega lögin sem þegnum landsins er ætlað að fara eftir (þar með taldir stjórnmálamenn)? Svo virðist sem Þorsteinn sé þeirrar skoðunar að ráðherrar skuli undanþegnir lögum, þ.e. að lög skuli ekki ná til þeirra. Þá vaknar sú spurning í hvaða tilvikum skuli beita lögum um ráðherraábyrgð og enn fremur hvort beiting laganna verði ekki ævinlega tengd pólitískum störfum ráðherra. Hvers konar tilvik sér Þorsteinn fyrir sér þar sem lögunum væri beitt en ekki reyndi á pólitísk störf viðkomandi ráðherra? Eða er Þorsteinn almennt þeirrar skoðunar að ráðherrar skuli standa algerlega utan við lög og rétt? Ber þá að ...

...,,Stórverktakastuðningur" varð eitt meginstefnumál hennar frá upphafi. Var það lesið úr þeirri ,,uppbyggingarstefnu" að leggja megináherslu á fá en gríðarstór, gjaldeyriskrefjandi stórverkefni, sem lítils mannafla krefjast, miðað við tilkostnað. Þetta var kallað að hreyfa við,,hjólum  atvinnulífsins", en markmiðið var að sjálfsögðu að halda opnum smjörholum á almannakostnað  fyrir hálfbrotin og alrotin óreiðufyrirtæki í innri kreppuvanda. Svo langt var gengið að kalla björgunarstarf gagnvart eigendum stórverktaka-blokka ,,atvinnubótastefnu", þótt sýnt væri að björgunin hefði litla sem enga þýðingu sem skammtímasvar við atvinnuleysi...

...Mjög greinir menn á um það hvort íslenska þjóðin eða íslenska ríkið sé eða hafi verið eigandi aflaheimildanna sem um ræðir. Ýmsir íslenskir lögspekingar hafa séð á því öll tormerki að þjóðin gæti talist réttur eigandi í lagalegum skilningi. Í því sambandi virðist þó gleymast að lög eru ekki náttúrufyrirbæri sömu gerðar og t.d. eldgos sem lúta lögmálum eðlisfræði, heldur hafa þróast í krafti ákveðinnar rökræðu og hugmyndafræði í gegnun ár og aldir. Á sama hátt er lögfræði ekki kyrrstæð fræðigrein (þótt íhaldssöm sé) heldur má þróa áfram á ýmsa vegu. Sumir þessara íslensku lögspekinga hafa og haldið því fram að veiðiheimildirnar hafi ekki verið í eigu neins áður en lögin um stjórn fiskveiða voru sett og aflaheimildir bundnar við kvóta. Með þeirri aðgerð hafi hins vegar orðið til einkaeignarréttur á auðlindinni. Þetta er fjarstæða. ...

Sem ungur vinstrianarkisti og andófsmaður þvældist ég til Sovét og átti þar námsdvöl í  ár,1971-72. Þar heyrði ég góða, trúverðuga  sögu, staddur í stórri sundlaug: Í tíð Stalíns átti að slá tvær flugur á bakka Moskvufljóts sem borgin ber nafn eftir. Ákveðið var að ryðja úr vegi miðaldakirkju, miklu byggingarlistaverki, ,,táknmynd úrkynjaðs kirkjuvalds". Í staðinn átti að reisa svo háreista Leninínstyttu að hún yrði veraldarundur vegna umfangsins, tímatákn.
Kirkjan var rifin. Grunn átti að grafa fyrir níðþungu myndlistaverkinu, Lenínbákninu, en undir átti að ...

...Ég veit alveg hvað er átt við með „raunhagkerfi": það er hið kapítalíska hagkerfi sem byggist á gróðahagsmunum einstaklinga. Hlutverk Bankasýslu ríkisins er m.a. „að undirbúa og vinna tillögur um sölu eignarhluta ríkisins í fjármálafyrirtækjum". Auk þess mun henni ætlað að vera einhverskonar milliliður milli stjórnmálanna og fjármálafyrirtækjanna til að koma í veg fyrir of mikil afskipti stjórnmálamanna af fjármálastofnunum. Þar höfum við kannski ýmis víti að varast, en það var þó fyrst þegar bankarnir voru einkavæddir og losnuðu undan stjórnmálamönnunum, sem þrátt fyrir allt (helmingaskipti, klíkuskap, fyrirgreiðslu og allskyns spillingu) báru einhvern vott af samfélagslegri ábyrgð, sem ballið byrjaði. Ég á ekki von á að félagsleg sjónarmið eigi uppá pallborðið hjá núverandi bankaráði Landsbankans ...

...Til stendur, sem fyrri daginn,að láta tugi milljarða renna til verktakadeildar SA. Nýta á til þess lífeyrissjóðlánsfé,
en ríkið er í bakábyrgð og almenningi ríkissjóði, ætlað að greiða allt féið til baka, beint,með sérafgjöldum eða
með almennum sköttum. Svikakerfi er uppbyggt, svonefnd ,,ríkiseinkaframkvæmd" sem fela á almannaúTgjöld
og almannaábyrgð. Reynt er að láta svo líta út að framkvæmdir séu ,,ókeypis" eða ,,sjálfbærar , sem er gegnsær lygaþvættingur. Oftast er launaliður afar lítill hluti af veltu stórverkatakafyrirtækja, andstætt spuna. T.d. eru bein launaútgjöld nálega 15% af 10.4 milljarða Vaðlaheiðarútgjöldum, sem mest eru gjaldeyrisútgjöld. Þannig verða stórútgjöld ríkis og ábyrgðarburður á milljarðalánum aðeins til að skapa fá ársverk í raun, en arð til eigenda verktakafyrirtækja. Þegar störf fyrir verktaka eru nefnd eru alltaf nefnd margfeldisáhrif hvers  starfs,
kannki 3x , 4x eða 5x., eða hærri stuðull.  Þetta gildir um ,,ríkiseinka-framkvæmdir" en gildir líka þegar rætt er um stóráætlanir varðandi t.d. álver og virkjanir.  Aldrei er margfaldað þegar...

...Trúboð er nú stundað að álfurstar muni ríkja við Húsavík og að  fjarlægt heiðargat verði að þeirra höfði sniðið. Slíkum sögum trúir ekkert barn. Búendur í Þingeyjarsýslu taka enn í nefið, þar er róið til hrognkelsa. Ennþá hafa konur ekki fregnað af Tröllaskagasystrum sínum. Þær óttast Rasjón en hlæja að draumagati hans.
Gullið sem greitt er og greiða á til götunar við Eyjaförð er metið á 25 milljarða. Enginn verk-taki fór þar svangur frá borði, né mun þaðan fara. Þetta er alveg milljón á mann segja börn á svæðinu  öllu. 10 milljónir á mann segja þau á Siglufirði. Margt er skrítið í töllahausum, segja þau.  Akademíið metur götin sem dýra afleiðu póstmóderníska, karllæga, strúktúralismans á Íslandi.  Margra áratuga ...

....Bólubrellurnar eru liðin tíð! Þær eru ekki lengur brellur, þegar eðli þeirra er upplýst skv. biturri reynslu.  Formgerðin um götun Vaðlaheiðar er móðgun við íslenskan almenning árið 2011. Ef leggja á í götun Vaðlaheiðar er eins gott að upplýst verði strax að bein ríkisútgjöldin verða að öllum líkum á bilinu 6 til 7 milljarðar til þeirra framkvæmdar, þótt tekjur af veggjaldi komi til sögunnar. Þá þarf um leið að útskýra hvers vegna valkostabraut tengd útþennslu Eyjafjarðarsvæðisins er nú brýnasta samgönguframkvæmd á hina fátæka Íslandi....

Fyrst almenn áramótakveðja um kjarna máls: Stórþrýstingur frá STÓRVEKTÖKUM m.a. innan SA hefur mótað fyrirætlanir um vegagerð óeðlilega. Ær og kýr slíkra eru fá milljarðaverkefni, sem þeir ætla sér einir að sitja að. (Autobahnar og jarðgöng). Slík verkefni krefjast lítils mannafla m.v. risaútgjöldin. Margar smærri framkvæmdir, smærri verkhlutar og mögulega aðrar áherslur (t.d. 2+1 vegir í stað 2+2) gefa mörgum smáverktökum mikil tækifæri og þau skapa samtals meiri mannaflaþörf m.v.tilkostnað. Margt mælir því með áherslubreytingu nú, breyttri hugsun, sem að auki yrði að alþýðuskapi á Íslandi...