Frjálsir pennar

Hallgrímur Helgason rithöfundur skrifar um ritstjóra Morgunblaðsins í Morgunblaðinu 23. mars. Ekki nefnir hann ritstjórann á nafn, líklega til þess að ítreka huldumannshlutverkið sem hann gefur honum. Svo það fari ekki á milli mála: Ritstjóri Moggans heitir Styrmir Gunnarsson. Hallgrímur er hnyttinn, eins og stundum, áður og kemst að þeirri niðurstöðu að...Hallgrímur kallar óttablandna virðinguna fyrir Mogganum „seigustu meinloku íslensks samfélags”. Hér sýnist hann tala út frá þeirri meinloku sem nú ríður húsum í landinu að fjölmiðlar nútímans hljóti að vera alveg óháðir eigendum sínum. Fjölmiðlar verða aldrei lausir við „ok” eigandans hversu góðir sem starfsmennirnir kunna að vera sem blaða- og fréttamenn.... Þótt nú sé risið fjölmiðlaveldi, þar sem Morgunblaðið er bæði gott og vont. Það hefur í gegnum tíðina haft burði til að gera ýmislegt það best sem gert er á blöðum, á sama tíma sem það hefur verið ósvífinn og miskunnarlaus andstæðingur að kljást við. Þetta liggur...

Ein merkustu tíðindi þessa dagana í umræðunni um efnahags og atvinnumál  er tvímælalaust bók rithöfundarins og hugsjónamannsins Andra Snæs Magnússonar, Draumalandið- sjálfshjálparbók handa hræddri þjóð.
Fyrirlestrar hans og viðtöl hafa svo sannarlega hrist upp í þjóðinni og  munu vonandi vekja hana til sjálfsvitundar. Meginþorri þjóðarinnar vill stöðva frekari álversframkvæmdir, stórvirkjanir og umhverfisspjöll, samt stillir ríkisstjórnin því upp sem eina valkosti. Meginþorri þjóðarinnar vildi að herinn færi eða vissi að hann var á förum svo þegar hann fer er það blásið upp sem náttúruhamfarir og gífurlega ógn. Fjölmiðlar sýna fundi með forsætisráðherra í beinni útsendingu eins og um  eldgos væri að ræða. Nú er það ávallt alvarlegt mál þegar fólk missir vinnuna. Það fannst fólkinu, tugum og hundruðum saman, sem missti atvinnuna á síðustu misserum í sjávarbyggðum á Vestfjörðum...

Á sama tíma og íslenska ríkisstjórnin fékk fyrirséða tilkynningu um brottför hersins, berast okkur fréttir af stórfelldum loftárásum á hið sigraða land Írak. Sjálfsagt hafa þoturnar fjórar haft þar hlutverki að gegna. Það er táknrænt að eftir 3 daga eru þrjú ár síðan ríkistjórn Íslands gekk í hóp hina “viljugu” stríðsglæpamanna, Bandaríkjamanna og Breta. Þingsflokksformaður Framsóknar orðaði það svo smekklega að samningsstaða okkar myndi áreiðanlega batna með staðfestu okkar. Hvað um það niðurlæging okkar er algjör. Nú á að róa á mið til Dana, var 17 júní 1944 ef til vill misskilningur?...

Sem betur fer er fólk í landinu að vakna til vitundar um að brjálæðisleg stóriðjustefna ríkisstjórnarflokkanna gengur ekki lengur. 63 % landsmanna vill ekki fleiri álver en Framsóknarflokkurinn með Sjálfstæðisflokkinn sér við hlið heldur áfram á sömu braut og áður og gefur nú álrisum lausan tauminn. Farið er í betliferðir til Ameríku til að hlusta á stóradóm Alcoa um hvar þeir vilji að næsta álver þeirra rísi. Öfgafull álvæðingarstefna Framsóknar er að flytja okkur á endastöð og af þessari leið verður að snúa...Við viljum byggja á fjölbreytni en ekki einhæfum atvinnurekstri. Er eitthvert vit í því að selja 80 % af allri framleiddri raforku til þriggja álfyrirtækja eins og staðan verður árið 2008? Nei, auðvitað ekki. En það er greinilegt að ekkert getur stoppað álflokkana annað en atkvæði greitt Vinstrihreyfingunni grænu framboði. Þannig getum við...

Hagfræðin er stundum skiljanlegri fyrir leikmenn en hagfræðingarnir. Þannig skrifa tveir af kunnustu hagfræðingum þjóðarinnar í marga áratugi, Jónas H. Harals og Tryggvi Þór Herbertsson, grein í Morgunblaðið laugardaginn 11. mars og hvetja landsmenn til að ganga hægt um gleðinnar dyr. Þeir telja Íslendinga lifa góséntíð í upphafi 21. aldar  en á þeim er að skilja að margir kunni sér ekki hóf, þar á meðal hið opinbera, ríki og sveitarfélög. Nú sé þó svo komið að bankar skuldi of mikið erlendis, hinir erlendu lánveitendur hafi áhyggjur af sínum hag. Viðbrögðin við þessum vanda er að ganga hægt um gleðinnar dyr – kunna sér hóf – annars fari illa. Meðal heilræða hagfræðinganna er þetta:  „Á næstu árum verða ríki og sveitarfélög og hverskonar opinberar stofnanir að halda að sér höndum um opinberar framkvæmdir, jafnframt því sem fylgt er fullri ráðdeild í rekstri.” Þessi orð eru eins og gatslitinn texti á 78 snúninga hlómplötu. Samhengið á milli þess að útlendir bankar láni íslenskum einkabönkum og óttist um sinn hag og þess að sveitarstjórnarmenn dragi úr framkvæmdum og haldi þjónustu í lágmarki útskýra þeir hins vegar ekki. Ef hinir útlendu bankamenn hafa...

Það er langt síðan þvílíkur kraftur hefur verið í  kvennabaráttunni á Íslandi eins og nú um mundir. Þegar haldið var upp á 30 ára afmæli kvennafrísins á síðasta ári sýndu konur samtakamáttinn og blésu til stærstu mótmæla Íslandssögunnar þann 24. október. Því miður er enn þörf á slíkum mótmælum þar sem jafnrétti er ekki náð og frelsið er ekki einu sinni í augsýn. Kynjamisréttið er svo inngróið í okkar kerfi og svo nálægt okkur öllum að margir eiga erfitt með að koma auga á hið auljósa. Enginn segist vera hlynntur misrétti kynjanna en samt erum við öll sek um að viðhalda valdakerfi sem hyglir körlum á kostnað kvenna. Baráttan nú um mundir snýst einmitt um að véfengja allt kynjakerfið sem við lifum og hrærumst í. Það er ekki nóg að breyta einstaka lagabálkum eða koma á fót einstaka nefndum til að kryfja málið. Við verðum að hugsa upp á nýtt og setja nýjar leikreglur sem rúma bæði kynin. Stjórnmálin, fjármálastofnanir, fjölmiðlarnir, atvinnulífið og heimilin þurfa að endurskoða gildi sín með...