Annað

Þá er árið 2009 á enda runnið og framundan nýtt ár. Á þessum tímamótum dagatalsins lítum við yfir farinn veg jafnframt því sem við horfum fram á veginn. Árið sem nú er liðið hefur verið mörgu fólki erfitt, einkum þeim sem misst hafa ástvini, búa við heilsubrest eða atvinnuleysi. Skuldum vafnar fjölskyldur hafa margar átt í erfiðleikum með að halda íbúðarhúsnæði sínu og sjá því miður, alltof margar, fram á áframhaldandi þrengingar. Á árinu höfum við flest líka orðið ánjótandi gleðistunda. KK komst skemmtilega að orði í útvarpsviðtali á gamlársdag þegar hann ...

Sennilega myndu Rolling Stones ekki trekkja betur á konsert í Reykjavík núna en Sigurður Nordal gerði á fyrirlestra sína sem stóðu vetrarlangt og hófust í október 1918. Það er að segja hlutfallslega. Um fimm hundruð manns sóttu fyrsta fyrirlesturinn sem haldinn var í rúmbestu húsakynnum Reykjavíkur á þeim tíma, Bárubúð. Reykvíkingar hafa þá verið um sextán þúsund. Nokkuð gott hlutfall á fyrirlestur um heimspeki!  Sigurður var 32 ára gamall, nýkominn heim ... Þetta á að verða okkur Íslendingum umhugsunarefni í þrengingum þjóðarinnar. Við eigum að leggja ríka rækt við okkar eigin menningu og gera jafnframt út menn sem aldrei fyrr til að fara sem víðast að finna ...

Guðmundur Jónsson, sagnfræðingur, á athyglisverða grein í Sögu, tímariti Sögufélagsins, Efnahagskreppur á Íslandi 1870-2000. Svo er að skilja að tilefni rannsóknarinnar sé kreppan sem nú ríður yfir Ísland. Í aðfararorðum segir að höfundur grafist m.a. fyrir um hvort "sveiflur í íslensku efnahagslífi" séu "meiri en í örðum löndum".  Niðurstöðurnar hvað þetta snertir eru sláandi...Spyrja má hvort eitthvað svipað hafi vakað fyrir Guðmundi Jónssyni sjálfum og Hannesi Finnsyni fyrr á tíð, að setja yfirstandandi vanda í sögulegt samhengi og minna okkur þar með á að sagan kenni að birtir á ný eftir dimma daga. Sannast sagna flögraði þessi hugsun að mér líka þegar ég sá útgáfuárið, sem þeir Jón Eyþórsson og Jóhannes Nordal gáfu út Mannfækkun af hallærum ...

Ég sendi lesendum síðunnar bestu jólakveðjur. Megið þið öll njóta friðsældar á jólum. Yfir jólahátíðina slakar þjóðin á, borðar góðan mat, les bækur, gengur út í náttúruna, dormar, en framar öllu öðru, er samvistum við sína nánustu og treystir fjölskyldu- og vinabönd. Til eru þeir - og því miður alltof margir - sem eru einmana, fjárvana og óhamingjusamir. Jólin eiga að vera tími gleði en jafnframt íhugunar um margbreytileika tilverunnar og leiðir til að gera heiminn betri. Margir beina hugsun sinni í farveg trúarinnar - og þá ekki síst á jólum, aðrir hugsa eftir öðrum brautum. Öll eigum við að geta sameinast í einum samnefnara: Velvildinni. Nokkrum sinnum hef ég vísað til Sigurjóns Friðjónssonar ..

...Það er staðreynd að í málflutningi sínum horfa fulltrúar Alþjóðagjaldeyrissjóðsins fyrst og fremst á greiðslumöguleika íslenska efnahagskerfisins en ekki til afleiðinga fyrir samfélag og auðlindir sem við búum yfir. Allt er þetta rætt undir rós og með bros á vör. Eða hvað skyldi Flannagan, fulltrúi AGS, hafa átt við í Kastljósi Sjónvarpsins þegar hann segir Íslendinga hafa "geysilega aðlögunarmöguleika" til að borga himinháar skuldir sínar? Selja fiskikvótana, Landsvirkjun, OR, Gvendarbrunnana, virkja Gullfoss, Goðafoss, Jökulárnar í Skagafirði, Þjórsá, Landmannalaugar, Geysi? Spurt er í alvöru? Þetta er það sem Ísland á verðmætast...Það er staðreynd að umræðan um greiðslugetu Íslands hefur iðulega verið yfirborðskennd. Dæmi má taka úr fyrrnefndu viðtali Þóru Arnórsdóttur (prýðilegu) í Kastljósþætti kvöldsins. Þar segir fyrrenfndur Flannagan að Icesave-skuldbindingin sé ekki okkar stærsti vandi því...

...Á tónleikunum söng kórinn afbragðsvel og smitaði gleði og ánægju, sem greinilega býr með honum, til okkar sem á hlýddu. Stjórnandinn, Judith Þorbergsson, kunni greinilega sitt fag og sömuleiðis undirleikarinn, Helgi Már Hannesson. Á trompet lék Hannah Rós Sigurðardóttir, ungur músíkant sem blés undrahreinum og fallegum tón úr hljóðfæri sínu. Þóra Einarsdóttir sópransöngkona söng eins og engill og verð ég að segja að hljómfegurri kvenmannsrödd heyri ég ekki. Í einu orði sagt frábær listakona!  Auðvitað voru jólalög nær einvörðungu á dagskrá, bæði innlend og erlend. Dagskráin hófst á íslenskri þjóðvísu eftir Jóhannes úr Kötlum og lauk á Heims um ból með ljóði Sveinbjarnar Egilssonar. Breiðfirðingakórnum kann ég bestu þakkir! Við komumst öll í ...

...Verkalýðsstofnun án jarðtengingar er til lítils nýt. Lifandi verkalýðshreyfing getur hins vegar allt - nánast. En til að þetta gangi eftir þarf að gera allt sem hægt er til að treysta innviði hreyfingarinnar. Þar horfi ég ekki síst til trúnaðarmanna á vinnustað sem gegna lykilhlutverki við að gæta réttinda launamannsins gagnvart atvinnurekanda eða umboðsmanna hans. Einstök verkalýðsfélög hafa lagt mikla rækt við þetta starf að ónefndum Félagsmálaskóla Alþýðu sem sinnt hefur þessari fræðslu fyrir ASÍ og BSRB... Meðal annars af þessum sökum er ég þeirrar skoðunar að okkur beri nú sem aldrei fyrr að styrkja fræðslu trúnaðarmanna og stuðning við þá...

Pressan.is slær upp getgátum Jóns Magnússonar hæstaréttarlögmanns, um að ég og Össur Skarphéðinsson, höfum skipulagt mótmælin gegn stjórnvöldum sem urðu til þess að ríkisstjórn Sjálfstæðisflokks og Samfylkingar hrökklaðist frá völdum...Það er ekki nóg með að þetta sé algerlega úr lausu lofti gripið heldur gefur þetta innsýn í hugarheim sem er úr öllu jarðsambandi við veruleikann - í órafjarlægð við hjartsláttinn í samfélaginu. Þessi hugsun byggir á því...

Birtist í Málefnum Aldraðra 3.tbl. 18. árg. 2009
...Ég held að óhætt sé að halda því blákalt fram að þankagangur Íslendinga hafi umpólast undir lok síðustu aldar og á fyrstu árum þeirrar aldar sem nú er upp runnin. Ekki svo að skilja að hugsunarháttur allra Íslendinga hafi breyst. En hin viðtekna almenna hugsun - tíðarandinn - breyttist hins  vegar. Við hverju ætti svo sem að búast þegar hætt er að innræta þann boðskap sem verið hefur fyrirferðarmestur í siðapredikunum í tvö þúsund ár um ágæti hófseminnar og hann látinn víkja fyrir andhverfunni....

...Merkilegast er að sjá og heyra vandlætingartalið frá þeim sem sjálfir hafa verið í pólitískri sambúð með Sjálfstæðisflokknum. Þá var hann bara fínn, eða hvað? Og þá væntanlega í góðu lagi að skrifa ritdóma um bækur úr þeirri áttinni. Hvernig væri að reyna að hefja umræðu í landinu yfir karp og meting á milli pólitískra kirkjudeilda og ræða þess í stað um málefni? Það er náttúrlega erfiðara að taka afstöðu til bókar og ritdóms um hana en að fella pólitíska palladóma um höfund og ritrýni. Það er erfiðara vegna þess að þá þurfa menn að hafa fyrir því að kynna sér málin...

Birtist í tímaritinu Þjóðmál 4. hefti, 5. árg
...Styrmir Gunnarsson hefur annað hvort misst völdin eða afsalað sér völdum - hinum formlegu völdum. Getur verið að með því hafi hann öðlast frelsi? Hver getur talað fyrir beinu lýðræði, gagnsæju þjóðfélagi, að allt sé alltaf uppi á borði? Svarið er augljóst. Það gerir bara sá sem hefur engu að tapa. Það gerir sá sem þarf ekki lengur að taka tillit til valdakerfis sem byggir fremur á auði en upplýsingu og viti. Bók Styrmis er vonandi staðfesting á því að hann sé genginn úr því bjargi. ...

...Forsenda velgengninnar er frelsi og forræði yfir eigin málum. Hið sama gildir um þjóðir og um einstaklinga hvað það snertir. Vitneskjan ein um frelsið er aflvaki. Vitund um ófrelsið hefur gagnstæð áhrif. Enda segir í annálum að Árni Oddsson, lögmaður á Leirá, hafi verið með tár í augum þegar honum, ásamt öðrum forsvarsmönnum Íslendinga, var gert að  vinna Friðriki III erfðahyllingareið og viðurkenna hann sem einvald á Kópavogsfundinum 1662. Þar með var allt pólitískt vald horfið úr landinu. Íslendingar þráuðust við að undirrta valdaafsalið en þegar Brynjólfur Sveinsson, biskup, vildi andmæla því að landsmenn afsöluðu sér fornum landsréttindum, spurði fulltrúi Danakonungs hvort hann sæi ekki hermennina sem voru með honum í för! Sáu Íslendingar þá að þeir áttu ekki annarra kosta völ með byssukjaftana í bakið en að undirrita. Minnir á samtímann. Að vísu ekki byssum að okkur beint. Ofbeldið birtist okkur nú ...